KaleidoScapes

Geography and History of Ames

Pasando a remuda da nosa memoria histórica « Atrás    

Título

María Luisa Bello González, a ditadura franquista e a transición

 

Alba Espasandín García · 14 noviembre 2019 17:05


Foto coa persoa entrevistada

Idade
78

Historia
Marisa naceu en Santiago de Compostela en 1941, durante a ditadura franquista e o desenvolvemento da Segunda Guerra Mundial. Dende moi pequena tivo que vivir esas situacións e acostuma a contar unha serie de feitos e anécdotas desa época. En moitas zonas de España a xente acusábase entre si, polos seus ideais o simplemente por ter problemas entre si. Marisa conta que no seu barrio non pasaba iso , os veciños tíñanse tanto agarimo que se axudaban entre si. Conta que non se delataban e si algún deles era descuberto escondíanno entre todos nas súas casas. Deixábanse pasar por portas que unían as vivendas para poder escapar. Moita xente,escondíase no monte Pedroso xa que quedaba moi preto desa zona. Marisa recorda como as mulleres tiñan que ir alí a deixarlles comida e roupa,sempre procurando non ser vistas.
Ela conta que tiveron moita sorte xa que na súa familia non pasaron fame, xa que so eran dous irmáns e dentro da situación do país non lles faltaba o diñeiro. Tamén conta que eles podían tomar o leite dos americanos, pero que non o pedían por vergoña o polo que puideran decir os demáis. Tiñan que estar sempre pendentes do racionamento. As veces os seus pais comían menos cantidade de comida para que ela mais o seu irmá tiveran unha dieta completa. A súa familia tiña fincas fóra de Santiago e ela sempre conta como tiñan que evitar a porta onde facían o estraperlo, bordeando todo Santiago para evitar pagar polo que eles consideraban que era seu.
Seu pai tivo que ir á fronte e un irmá da súa nai tamén,pero desgrazadamente este morreu na guerra. Tivo un familiar que foi reprimido e levado o cárcere por ter uns ideais diferentes. A súa infancia baséase en sentir medo. Por exemplo cando Franco viña a Santiago a facer un discurso ou unha visita.
Marisa tamén conta que coñece de moitos casos de emigración (a maioría a Arxentina) debido a represión, e tamén casos de persoas que se dedicaban a levar a cabo os famosos “paseos”.
Ela ía a un colexio de monxas e a relixión estaba moi presente tanto na educación coma en todo nas súas vidas. Como muller, non tivo ningún dereito e si moitas obrigas. Ainda que o seu pai e máis tarde o seu marido estaban en contra de todo iso, tiñan que finxir polo seu propio ben.
Gracias o seu pai, mantíñanse informados sobre moitas cousas, como por exemplo a II Guerra Mundial. El fabricaba radios caseiras polo que cada un da súa familia tiña unha propia. Tanto a usaban que hoxe en día Marisa conserva a costume de escoitar a radio cada noite.
Durante a ditadura pasaron moito medo, pero este sentimento seguíu alí depois da morte de Franco. Ela conta que foi unha sensación rara, entre sentir un gran alivio pero moito medo pola incertidumbre. Máis tarde foi o referendo da Constitución, do que sempre di que foi do mellor que lle puido pasar a España depois de todas as desgrazas.

Título

María Silveira Veiga- A ditadura franquista

 

Estela García Currais · 4 junio 2023 19:16


Foto coa persoa entrevistada

Idade
80

Historia
A miña avoa naceu no ano 1940, na época posterior a guerra civil e dicir nos primeiros anos da dictadura franquista. Ela contoume que neses tempos a comida era un ben moi excaso, existía o chamado racionamento que segundo ela me contou só lles vendían unha cantidade de alimentos moi pequena para todo o mes e ao ser unha familia numerosa case sempre pasaban moita fame. Estivome falar do estraperlo, de como a súa ía andando ata Santiago para vender patacas, millo, fabas, ovos... polas casas de Santiago para conseguir diñeiro, como non se lles permitía vendelo no mercado vendíano polas casas e se os pillaba a garda civil requisábanlle todo o que levaban.
Na aldea onde residen os meus avós deronse algúns casos de execución de algúns veciños por negarse a ir a guerra.

Título

María Elena Romero Sánchez e a ditadura franquista

 

Mario Moure · 10 noviembre 2019 12:08


Foto coa persoa entrevistada

Idade
72

Historia
Miña avoa naceu no ano 1947 en Lalín , ao contrario que o meu avó q naceu no 1940. Ela contoume que naquela época a infancia era un etapa dura , pero que aínda así ela tivera bastante sorte comparando con outras familias coma a do meu avó na que eran 7 irmáns. A miña avoa estudou ata os 13 anos aproximadamente xa que en esa época necesitábase bastante a axuda dos familiares nas tareas, xa que ela por exemplo traballou de peluqueira e axudaba a miña bisavoa na tenda que tiña.

Ela di que moitas familias optaban que os nenos se fixeran curas indo a un seminario aínda que non todos acababan sendo isto. Esto eran os nenos porque as nenas con sorte estudiaban algo, como miña avoa pero outras xa traballaban desde pequenas nas tarefas domésticas. Outra opción para as nenas era meterse en un convento de monxas, como a irmá do meu avó. É dicir que as nenas dos nenos tiñan unha educacíon diferente e eran criados para distintas tarefas. As mulleres tiñan moita menos libertade que os homes xa que o réximen de Franco era bastante opresor hacia o sexo femenino.

Seguindo coa historia da miña avoa ela deixou de ser peluqueira cando naceu o seu primer fillo, xa que na época as mulleres eran as amas de casa e as que se ocupaban de cuidar aos fillos e ocuparse de todos eses tipos de tarefas. Ela di que a xente tiña medo pero que eso o viviu máis a miña bisavoa xa que ela naceu no 1925 entón viviu a guerra civil de moza e unha curiosidade e que os de Franco queimaban os libros dos maestros, e sobretodo os que daban as clases en galego. Debido a represión que había contra os idiomas a xente na casa usaba o seu idioma nai, pero nos sitios públicos e na perruquería intentábase usar o castelán por medo a ser xuzgado ou incluso asasinado. Debido a esto parte da familia da avoa e do meu avó emigrou a Arxentina e moita xa quedou ali ata morrer, eu sigo tendo familiares en Arxentina.

Os veciños entre si axúdabanse e había bastante soliradiedade na maioría dos casos. O meu avó ao traballar nunha central de fenosa vivían como un pouco aillados do que eran estos conflictos pero tiñan familia que si puideron vivilos en persoa. Tamén di que había xente que se escondía pero que a maioría a acababan descubrindo. Tamén pasaba que a veces polas noites levaban a xente das casas e logo non se volvía a saber nada deles. E tamén había torturas aínda que se intentaban ocultar para evitar revoltas ou cousas deste estilo.

En eses tempos a miña avoa con 7 anos acórdase de que moita xente non tiña cartos para comprar e cando os cutivos saían malos había moitas familias que caían en ruina etc. Existía o sistema de trueque xa que o diñeiro era moi escaso. Miña avoa di que ter unha cura en casa axudaba moito xa que o poder da iglesia era moi grande e esto podía salvarte de pasar fame e situacións similares.

En definitiva, que a miña avoa como moitas outras familias tiveron que sobrevivir a estos difíciles tempos, que empezaron a cambiar cando o dictador morreu ,en 1975 , cando o meu pai tiña 5 anos. Cando xa pasara esto e pasou o do golpe de Estado de Tejero a xente pasou moito medo de que se repetise o mesmo durante moito tempo outra vez, pero este golpe fallou.

Título

Josefina Bello fálanos da súa vida durante a ditadura franquista.

 

Andrea Pequeno Mirás · 11 abril 2025 17:28


Título

Carta a miña nai dende Auschwitz.


Foto coa persoa entrevistada

Encabezado da carta
Querida nai Ágnes:

Corpo da carta
Non sei se esta carta chegará a ti algún día, pero preciso escribirche, como o facía no meu diario, o cal me sacaron cando chegamos, ao igual que nos sacaron todo. Non podo evitar pensar na miña amiga Marta, lémbraste dela? era solo unha nena coma min e aínda así os alemáns matárona.
Aquí todo é feo, non hai cor, dormimos apretados, fai frío e a fame é un vacío que doe e me desperta pola noite. As chemineas non deixan de botar fume e aínda que ninguén fale diso, todos sabemos o que é. Se algún día atopas o meu diario ou les esta carta, quero que sepas que pensei en ti cada día. Non quero morrer mamá, apenas vivín! Pero aquí todo é peor cada día.

Despedida da carta
Non perdas a esperanza. Quérote moito e sempre te levo no meu corazón.
Con amor eterno.
Eva.

Idade
75

Foto de contexto

Historia
A miña avoa, Josefa Bello, naceu no ano 1950 e viviu 25 duros anos de ditadura franquista. Segundo me contou, naquela época traballábase moito e a pobreza era moi abundante. Existía moita esixencia e respecto cara ao réxime, e non había liberdade de expresión. A relixión estaba moi presente na vida cotiá das persoas: ían á igrexa case todos os días e, na escola, o cura asistía antes de comezar as clases para rezar. Tamén mencionou a grande emigración cara a Latinoamérica, sobre todo por parte dos homes, que deixaban as súas mulleres e fillos en Galicia en busca de mellores oportunidades.

Ademais do duro traballo, da pobreza e da emigración, falou tamén da represión daquela época. Contoume a historia duns veciños que vivían nunha aldea próxima chamada Ameneiro. Eran tres irmáns: Xesús, Eduardo e José Líster, que tiñan que agocharse no monte porque eran perseguidos pola Garda Civil debido á súa defensa da República, e sobre todo polo papel do seu irmán, Enrique Líster. Este participara na Guerra Civil como oficial do Exército Popular da República, combateu en batallas tan importantes como a do Ebro ou a ofensiva de Leningrado-Nóvgorod, e recibiu unha das máis altas condecoracións da Unión Soviética: a Orde da Bandeira Vermella.

Tras falar da ditadura e da historia dos Líster de Ameneiro, a miña avoa contoume como viviu a transición da ditadura á democracia. Para ela, a transición comezou como unha época de incerteza e medo. Porén, co paso dos anos decatouse de que houbo moitas melloras a nivel social, como a aceptación do divorcio, o recoñecemento dos dereitos dos traballadores e a liberdade de expresión.

Título

Jose Luis Benito Rodríguez Domínguez e Luz Marina Sánchez López fálannos da represión franquista.

 

Pablo Martín Rodríguez · 21 abril 2025 13:15


Título

The last goodbye


Foto coa persoa entrevistada

Encabezado da carta
My dear cousin:
I still remamber the day. I'll never forget it. We weren't allowed to cry. When a tear fell to the floor, a dead body fell over it. It was devastating. I don't know how I was able not to cry.

Corpo da carta
You missed so much. The Germans lost the war, the violence stopped. Peace was recovered. We have rights now, and what they did to you wouldn't happen in our times. If you could have lived for a little more... It didn't take more than two years for the war to be over. If you only could have scaped that day... You would probably be here with me.
I had two beautiful kids, a boy and a girl. I named her after you... They became adults, and they brought me grand-children. If you could see them... They are beautiful.
I am 95 now, and death is right there waiting in the corner. In less than a couple years I will be like you. At least I'll be burried. They didn't let us do that with you... Not even that...

Despedida da carta
In the last moments of my life I can't help to remember how were yours... Your death was very impactful throughout my life, soon to be over.
Always in your heart,
Vera

Idade
81

Foto de contexto

Historia
Esta historia non ten como protagonistas aos meus avós, se non aos seus familiares. A miña avoa era filla de Antonia López, que tiña moitas irmás. A máis maior de todas levaba por nome Consuelo, e tivera un fillo a unha idade moi temperá: Antonio Páramo Sánchez. Antonio, curmán da miña avoa, convertirase en alcalde de Sarria durante a Segunda República.
Será alcalde ata 1936, onde comeza a Guerra Civil Española, pois o día seguinte ao golpe de estado franquista escribiu un manifesto en contra do dictador. A causa deste escrito, cando Franco chegue ao poder, Antonio será perseguido. Mais consegue escapar. É acollido durante unha tempada no monasterio de Samos, cuxos monxes conseguirán que cruce a fronteira e emigre a Portugal.
Non obstante, a súa familia queda en Galicia. E é aquí onde entra miña avoa, que a pesar de non vivir todo isto en primeira persoa, si que sufrirá por todo o acontecido. Resulta que dúas das tías de Antonio, Sara e Genoveva, levaban unha tenda de ultramarinos en Sarria, coa axuda de Concha, outra das tías, que levaba a contabilidade. E un día, chega á tenda un grupo de soldados, comandados por un xeneral lugués, que piden que firmen un cheque de 15000 pesetas, sen ningún motivo que o respaldase. As tres irmás, que eran moi listas, fixeron que Sara (que non tiña firma legal no banco), firmara o cargo. Porén, foi descuberta a trampa e os soldados volveron á tenda unha semana despois. Esta vez foi Concha (a única con firma legal no banco), a que tivo que firmar. A semana seguinte, o xeneral comprou unha casa na calle principal de Sarria. E por se isto non fora pouco, tamén sufriron humillación pública por non quereren pagar nunha primeira instancia.
O diñeiro perdido deixou un déficit económico considerable para as irmáns, que pronto se verían con tres nenos aos que coidar: a miña avoa e os seus dous irmáns. Eles eran os seus sobriños, pero non tiñan pais por haberen falecido por derrames cerebrais.
Miña avoa creceu nesa pobreza na que non podía acceder prácticamente á educación, xa que tiña que axudar na casa. Estudiaba dende a súa casa e logo se presentaba aos exames finais.
Hai que ver ata onde chegou o sufrimento da dictadura e da guerra que ata moitos anos máis tarde non se poderá suplir a falta do diñeiro roubado.
« Atrás