Contemporary heritage in Santiago de Compostela

Título

Pavillón da Exposión Rexional Galega

Alejandra Castaño Ares, Antía Calvo Mirás · 26 febrero 2023 13:49

Localización do elemento

Parada #	Nombre	Descripción	Latitud	Longitud
1	Pavillón Artístico e Industrial	Este pavillón é o único que se conserva da Exposición Rexional de 1909 o cal foi construido para exercer de café, restaurante e salón de baile. Sigue as directrices da arquitectura de fin de século, onde se asoma un incipente modernismo. Presenta unha planta rectangular, rematada en dous miradoiros semicirculares nos lados máis estreitos e fachadas de amplios ventanais, presidindo a principal unha escaleira dobre de trazado elíptico. Ten unha decoración de xarróns e guirnaldas. Posteriormente tivo varios usos, no que destaca o actual como gardería infantil de santa Susana, dende os anos 70. Pese a que foi restaurado , a apariencia é moi similar a do pavillón da Exposición Rexional.	42,876416751	-8,548981554

Nós no elemento histórico

Imaxes do elemento

Explicación en vídeo

Contexto histórico
A orixe deste edificio remóntase a principios do século XX, cando se planificada a confluencia en 1909 de dous eventos moi importantes para Santiago do Compostela: o primeiro Ano Santo do século e a terceira e última Exposición Rexional Galega, de marcado carácter internacional.
Co motivo deste segundo acontecemento buscouse proxectar unha imaxe europea da capital galega, para o que se recurríu a arquitectos de primeiro nivel.
Así, en 1908 encargóuselle a súa construción ao arquitecto do Porriño Antonio Palacios Ramilo.
A Exposición Rexional Galega inagurouna Alfonso XIII o 24 de xullo do Ano Santo de 1909 e tivo grandes consecuencias para a economía , para a industria, o comercio local e o urbanismo da cidade. Acolleu cerca de 600 expositores e vendeu máis de 53.000 entradas ( o dobre da poboación de Santiago nesas datas), polo que teñen que habilitar residencias de estudiantes para acoller aos visitantes.
Este edificio que nos estamos estudiando, era o Pavillón de Recreo Artístico e Industrial ( é o único que se conserva na actualidade) que durante a Exposición Rexional Galega foi empregado como café, restaurante e salón de baile. Co paso do tempo os seu uso foi cambiando convertíndose en laboratorio, cine, cafetería, sede da Falanxe e finalmente nos anos 70 pasa a ser unha gardería infantil e así se mantén na actualidade.

Patrimonio material
De estilo modernista vienés, no edificio destacaban elementos que aínda perviven como os seus tres balcóns: un na fronte flanqueado por unha imponente escalinata e dous laterais a modo de miradores da alameda. A súa fachada é unha reinterpretación a modo de homenaxe ao tímpano románico do Pórtico da Gloria, con un grupo de anxos dispostos de forma radial emulando aos músicos da obra do Mestre Mateo.
O edificio ten pranta rectangular e contaba con dúas plantas: sobre o zócalo ubicábase unha amplia sala de festas que ocupaba o volumen completo ata a cubierta. Ao longo de século XX engadíuse un novo forxado que dividíu en dous niveis o que foi o gran espacio do salón. O volumen de comunicación vertical medrou en altura para acoller os últimos tramos da dobre escaleira de trazado elíptico. As grandes carpinterías sustituíronse e quedaron divididas en dous polo canto do novo forxado. Tamén ten un xardín.
Esta construción é unha das poucas que está dentro do Parque da Alameda. Este parque conta cunha extensión de 85.000m2 e ten unha gran variedade de plantas e árbores centenarias como carballos, tilos, chopos, eucaliptos, magnolios, etc. Destaca principalmente a carballeira de Santa Susana que se mantén igual dende o século XVI. Tamén chaman a atención as estatuas dedicadas a Valle Inclán, a Rosalía de Castro ou a Isaac Díaz Pardo. Recentemente inaugurouse outra dedicada a Federico García Lorca en recordo ao tempo que o poeta pasou en Compostela.
Tamén hai fontes, estanques e bancos de granito.

Patrimonio inmaterial
Un dos aspectos máis importante deste edificio é a súa ubicación. Atópase no pulmón de Santiago Compostela, na Alameda, concretamente no Paseo da Ferradura.
O topónimo Santiago de Compostela ten a súa orixe entre a historia e a lenda. O de Santiago está moi claro, cando no século IX atoparon os restos do apóstolo Santiago, pero no de Compostela hai moitas discrepancias e a maioría atribúeo erróneamente a campus Stellae "campo de estrelas". Os expertos pensan que pode vir de composita tella "terras fermosas", aínda que hai outras teorías.
Hai un xigantesco eucalipto que lle chaman a árbore dos enamorados e conta a lenda que quen se queira casar ten que dar unha volta ao seu arredor. Tamén hai un precioso abeto de 22 metros plantado por Eva Perón en 1947 durante a súa visita a Compostela ao que chaman "a Perona".

Título

A Alameda cos elementos realizados en Sargadelos.

Adrián Capeáns Sanluis, Mario Capeáns Rial, Martín González Mirás · 25 febrero 2023 11:30

Localización do elemento

Parada #	Nombre	Descripción	Latitud	Longitud
1	Palco de Musica	Palco de musica feito de ferro na fundición de Sargadelos antes de se combertera nunha fabrica de ceramica.	42,877108070	-8,547926545

Nós no elemento histórico

Imaxes do elemento

Explicación en vídeo

Contexto histórico
A Alameda de Santiago de Compostela foi construida entre 1835 e 1850 coa intención de crear un espazo onde os compostelanos puidesen pasear e facer algo de vida social con amigos e coñecidos.
Este espazo foi crecendo pouco a pouco coas suas reformas ata chegar aos 85.000 metros cadrados que ten na actualidade

Patrimonio material
Este lugar podese dividir en tres partes:
O palco de música, as suas caracteristicas son.
• Ten unha forma octogonal .
• É de estilo modernista.
• Consta dunha base de granito rematada por unha estrutura de ferro forxado, na que hai diversidade de elementos musicais. • o estado de conservación é moi bo
• A construción remóntase a 1896 (Construída por Daniel García Vaamonde, tras realizar algunhas modificacións nun proxecto anterior de Ramón Vieites Castromán.
• No ano 2006 foi rehabilitado e restaurado
• Atópase en: No Parque da Alameda
• A música, en forma de dous concertos da Banda Municipal, do Rexemento de Infantería de Zamora ou doutras dúas agrupacións completadas dende o século XIX, tanto as andainas como as celebracións que teñen lugar na Alameda; Foi especialmente apreciado como acompañamento da andaina e por iso até ben entrou no século XX ou se publicou na prensa o programa diario das actuacións.
Esta etapa é -como outras moitas escenificadas nos concellos galegos do século XIX e principios do XX- demostra a afección do público pola música, sobre todo nos días de festa, e tamén é un indicador da multitude de agrupacións musicais que existen dende finais do século XX. o século XIX e que Non son berce dalgunhas aínda existindo hoxe. É o caso da Banda do Hospicio de Santiago (1849) que é o epítome da mancomunidade municipal e é unha das máis antigas de Galicia.
O segundo elemento desta localización són:
Banco acústico: ten a finalidade de que dúas persoas podan sentarse en cada un dos seus extremos e, a pesar de estar a catorce metros, escoitar perfectamente as súas palabras.
A creación de este banco se remonta a 1914 en pleno período de expansión da Alameda de Santiago.Mariano Fernández Rangel deseñou a obra, que custou 900 pesetas e que rematou en dous anos, en 1916.
lugar de encontro dos namorados que non querían ser vistos xuntos en público ou aos que non se lles permitía estar xuntos.
• No Paseo da Ferradura da Alameda de Santiago atópase unha das estatuas máis emblemáticas de Valle-Inclán: a do escritor sentado nun banco co brazo dereito cruzado sobre o peito.
A estatua foi un encargo da Universidade de Santiago de Compostela (USC) e do Concello e realizada en bronce polo escultor César Lombera.
• No Salón Central da Alameda hai tres pasarelas separadas por bancos de pedra con respaldo de ferro.
• Xusto detrás do palco de música, hai un banco semicircular de pedra co seu asento orientado ao salón central.
O ultimo elemento son:
As verxas que están feitas de ferro fundido, estas foron fundidas en Sargadelos antes de que o conxunto fose convertido nunha fábrica de cerámica.

Patrimonio inmaterial
A orixe do parque da Alameda remóntase ao primeiro terzo do século XIX, cando se construíu un xardín máis pequeno que o actual, pechado por un portalón. As obras comezaron en 1835. A Alameda estaba dividida en varias avenidas, sendo a principal o Salón Central.
No Salón Central da Alameda hai tres pasarelas separadas por bancos de pedra con respaldo de ferro, fundidos en Sargadelos antes de que o conxunto fose unha fábrica de cerámica. Estes tres paseos estaban divididos segundo as clases sociais que percorrían por eles e ninguén se atrevía a cambiar de territorio a non ser que ascendesen á escala social.
Por outra parte respeto a o obxeto central do traballo o placo da musica foi un auténtico atractivo para a xente que visitaba a Alameda e a Banda Municipal de Música actuaba alí todos os domingos. O posterior desuso foi menoscabando a súa seguridade polo que unha Corporación, para evitar perigos, decidiu desmantelar a cuberta e as súas columnas para que se mutilase un dos seus elementos de resonancia máis importantes.
Para rematar xusto detrás do palco de música, hai un banco semicircular de pedra co seu asento orientado á sala central. Este banco ten a particularidade de que o seu respaldo tamén é de pedra e transmite o son das palabras cunha claridade impresionante dun extremo ao outro. Esta particularidade era o motivo de xogos e rebumbios entre o alumnado, xa que calquera conversación entre amantes que se mantiña en calquera punto do banco era escoitada polo resto da xente sentada nel, moitos segredos eran compartidos por persoas de fóra. Se algunha vez sentas neste banco, recorda que a privacidade non está garantida o máis mínimo.

Título

Os Colexios Maiores de Santiago de Compostela

Lara Lorenzo Estévez, Óscar Granja Grille , Santiago José de Bona Vidal · 11 febrero 2023 10:20

Localización do elemento

Parada #	Nombre	Descripción	Latitud	Longitud
1	Plaza de Rodríguez Cadarso (Colegio Mayor Rodríguez Cadarso, Fonseca y San Clemente)	La ubicación dispuesta pertenece a una plaza cuadrangular, constituida por un parque natural (árboles centenarios, arbustos de muchos tipos, etc.) atravesado por numerosos caminos pedrosos y acompañado por diferentes obras artísticas (tal que una estructura de latón), además de haber unas cuantas farolas iluminando la estancia en el paisaje nocturno.	42,877299923	-8,554110389

Nós no elemento histórico

Imaxes do elemento

Explicación en vídeo

Contexto histórico
Tras la fundación de la USC en 1495, los encargados del proyecto no ven la necesidad de crear residencias que alberguen a los estudiantes para mejorar su rutina de aprendizaje, hasta que siglos después, en 1919, se vuelve a poner el tema sobre la mesa durante un Claustro Universitario, percibiendo la necesidad de más viviendas para los estudiantes debido a la creciente cantidad de alumnos nuevos.

Así, empiezan a planear las construcciones, siendo 5 pabellones principales (4 de ellos para colegios mayores, y otro para labores militares), e intentan reunir los fondos a través del Estado, cuotas de una peseta y donaciones de gallegos emigrados en el extranjero, tarea ardua debido a la situación del país (el reciente Desastre del 98 y la pobreza general de la población). Consiguen su objetivo, y en 1928 comienzan las obras, quedando finalmente en 3 pabellones. El proyecto se pone a cargo del arquitecto Constantino Candeira Pérez, pero lo acaba terminando Jenaro de la Fuente Álvarez.

En 1936 se termina el primero, y su fundación se retrasa a 1941 debido a la Guerra Civil. Éste sería el Colegio Mayor Rodríguez Cadarso (aunque durante la dictadura franquista se le conocía como Colegio Mayor Generalísimo Franco), convirtiéndose en un requisito el tener una vivienda en él para poder acudir a la universidad. Al año siguiente se comienzan las obras del segundo, que se terminaría unos años después como el Colegio Mayor San Clemente. El tercero se demorará un poco más, empezando su construcción en 1953, y terminando en 1964, llamado Colegio Mayor Fonseca.

Los dos primeros sirvieron en un principio como colegios masculinos, y el último como femenino. Sin embargo, en la actualidad, todos son mixtos. Su interior ha ido evolucionando con los años, adaptándose a los tiempos y a las normas sanitarias y sociales exigidas, quedando a día de hoy como unas modernas instalaciones, con numerosas estancias comunitarias y adecuadas para la vida estudiantil.

Patrimonio material
El edificio principal de los tres es el Fonseca, encontrándose en el medio de los otros, y desembocando todos en una plaza (un parque) cuadrangular, llamada Rodríguez Cadarso, constituida por pequeños segmentos en los que se cultivan arbustos de muchos tipos, farolas de piedra, caminos entrecruzados del mismo material, y alguna estructura con finalidad artística (como la escultura segmentada de latón). Todos los edificios están hechos de granito, y tienen planta rectangular (aunque Fonseca tiene una forma más parecida a la de una "u"), de dos alturas, asimilándose al renacimiento; además en sus fachadas poseen elementos decorativos, con poco relieve y juego a través de las formas geométricas, que evocan al estilo barroco.

A pesar de todo esto, los edificios son de estilo imperial y (mayoritariamente) modernista, ya que al igual que en los movimientos previamente mencionados, su finalidad era la de lograr el equilibrio entre funcionalidad y belleza, otorgando sensación de elegancia y alegría a través de distintos materiales y formas, en espacios urbanos (característica del arquitecto Jenaro de la Fuente).

Patrimonio inmaterial
En estas residencias hay muchas actividades distintas a lo largo del año, que los estudiantes pueden disfrutar en sus tiempos libres. Por ejemplo, los propios alumnos celebran de vez en cuando cenas multitudinarias, y fiestas para celebrar eventos importantes. De hecho, hay asignadas dos semanas del año a un gran evento de múltiples actividades entre ellos (deportes, juegos, y mucho más) en las instalaciones que tienen habilitadas para eso.

Otras actividades culturales son los intercambios con otras residencias universitarias de otras ciudades, visitas de delegaciones de otros países, proyección de películas, etc.

El ambiente es bastante ameno (al menos en días festivos) y la mezcla entre la diversa flora (que provocan aromas frescos) y la fauna, sobre todo aves como patos o gorriones (que crean sonidos dando sensación de tranquilidad, como se puede apreciar en el vídeo) desembocan en un paisaje muy apacible.

Título

Parque da Alameda de Santiago de Compostela

Adrián Boullón López, Gonzalo Aguín Limón, Manuel Pereira Iglesias, Nicolás Collazo Santamaría · 24 febrero 2023 21:39

Localización do elemento

Parada #	Nombre	Descripción	Latitud	Longitud
1	Parque da Alameda (Estatua de Castelao)		42,856725834	-8,534498291

Nós no elemento histórico

Imaxes do elemento

Explicación en vídeo

Contexto histórico
Sendo actualmente un dos elementos máis emblemáticos da cidade, a composición actual deste parque é o froito de diversas ampliacións e modificacións que sufriu ao longo dos anos. A Alameda ten o seu inicio no S.XII, co arzobispo Xelmírez, quen mandou construír unha igrexa para albergar as reliquias de Santa Susana, e que hoxe en día está rodeada dun grande conxunto de carballos, que forman a Carballeira de Santa Susana. No S.XVI, o conde de Altamira doou unhas terras agrícolas para o disfrute dos cidadáns santiagueses. No S.XIX, dende o concello de Santiago, diversas remodelacións foron levadas a cabo coa finalidade de ampliar esta zona de recreo. Así pois, comezando nun proxecto eclesiástico no S.XII, o Parque da Alameda convertiuse nun grande complexo botánico e monumental, cun gran valor patrimonial.

Patrimonio material
A Alameda presenta unha natureza abundante e moi coidada. O mobiliario tamén se pode atopar en gran parte de esta, cousas como bancos ou fontes. Non hai ningunha estrutura anexa. Hai árbores moi altas e antigas coma a mencionada no video e diversas estatuas, como a de Valle-Inclán, que reposa nun dos bancos do paseo, contrastan coa beleza deste parque natural.

Patrimonio inmaterial
Sobre o patrimonio inmaterial, podemos aportar moitas cousas, dende o olor das árbores de todo o paseo ata os músicos da rúa que animan todo o parque. Aínda que o máis importante sen lugar a dúbida son as festas do Apóstolo e as ferias que se realizan de diferentes temáticas.

Título

As Marías.

Celia Fuentes Fandiño, Lucía Miramontes Vigo, María Freire Buján, Mariña Formoso Pérez · 12 febrero 2023 17:31

Localización do elemento

Parada #	Nombre	Descripción	Latitud	Longitud
1	Parque Alameda	Escultura de dúas mulleres que viviron durante a dictadura franquista.	42,878321268	-8,547530793

Nós no elemento histórico

Imaxes do elemento

Explicación en vídeo

Contexto histórico
A escultura construiuse en 1993, aínda que representa a dúas coñecidas mulleres no contexto da época franquista. Viviron do 1898 ao 1980 (Maruxa) e do 1914 ao 1983 (Coralia). Naquela época Galicia estaba baixo o réxime franquista, onde había fortes represións sobre a cultura e sobre aquelas persoas que non compartisen a ideoloxía da ditadura. As Marías foron un triste exemplo destas represalias.

Patrimonio material
É obra do escultor César Lombera que se basou nunha fotografía das irmás nun dos seus paseos.
Está labrada en bronce e esculpida con detallismo e precisión, como se pode ver nos rasgos faciais e nas mans. A altura da figura ronda o metro sesenta, polo que está representada a escala real.
Foi pintada con cores moi vivas e chamativas, e cada vez que estas se deterioran, o autor volve a pintar a roupa pero de cores diferentes.

Patrimonio inmaterial
A historia das irmás Fandiño remóntase ao ano 1925. Maruxa e Coralia Fandiño eran dúas mulleres costureiras e cunha ideoloxía contraria á da dictadura, e por iso a xente, cando ían a pasear ás dúas en punto vestidas con cores vivas e moi maquilladas, adoitaba rirse delas e chamarlles ''putas'', ''locas'' e ''rojas''. Foron duramente represaliadas e incluso torturadas fisicamente, xa que se di que as levaron espidas ao monte Pedroso.
A xente non se quería ver relacionada con elas, polo que deixaron de recibir encargos e tiveron que vivir do que lles daban os veciños. Aínda así seguiron cos seus paseos, onde se lles vía moi escuálidas pero sempre coa súa vestimenta distintiva.

Geography and History of Ames

Contemporary heritage in Santiago de Compostela « Atrás Buscar: