Medieval element
Pedra do Home
Place
A Pedra do Home é unha gran rocha situada en Portomouro de Arriba, na parroquia de San Cristovo de Portomouro, no concello de Val do Dubra. Ten tres tumbas antropomorfas, é dicir, labradas na rocha e que teñen forma de ser humano. Estas tumbas foron construídas na Alta Idade Media, entre os séculos VIII e XI. Estaban vinculadas ás primitivas igrexas cristiáns e aos eremitorios (lugares onde ás persoas se retiraban e se dedicaban á oración e a facer penitencia). Seguían os ritos de enterramento cristiáns, nos que se orientaba a cabeza ao poñente e os pés ao nacente. Coincide coa orientación das antigas igrexas cristiáns.
Seguramente houbo unha pequena ermida construída sobre a rocha ou nela, aproveitándoa (nunha foto obsérvase como, na cavidade interior, había rebaixes para instalar vigas e columnas, un feito que apunta a que unha construción situábase alí). Outro aspecto destacable é que a rocha está nun outeiro que domina á contorna, na que se aprecia gran parte do val e, á vez, a rocha tamén é moi visible. Chama á atención o feito de que a igrexa parroquial de San Cristovo de Portomouro se construíse moi preto da Pedra do Home, nun momento posterior á construción desta. Ademais, están relacionadas visualmente.
O conxunto denominábase como Pedra dos Mouros , posto que estaba ligado a estes seres misteriosos e a existencia dalgúns tesouros. Sábese que ata a década dos anos 50 o monumento era moito maior (alcanzaba os cinco metros de altura) e tiña máis sepulturas. Pero nesta década, un buscador de tesouros, chamado Xoán do Romaño, dinamitou a pedra pensando que debaixo dela atoparía un tesouro, aínda que finalmente foise de vacío. Esta acción deteriorou moito o estado da rocha.
Tradicionalmente, a xente seguiu entrerrándose a carón das igrexas, como se pode apreciar na foto que amosa o cemiterio, ao lado da igrexa.
A toponimia é o conxunto de nomes de lugares. Serven para investigar un territorio e o seu pasado, é dicir, son fontes de información. Os topónimos non só se limitan a nomear un lugar, se non que aportan máis cousas. Por exemplo, o termo "mouro" está relacionado cuns seres míticos do pasado, que se vinculan cos devanceiros. O topónimo "Portomouro" significa lugar de paso para estes seres míticos, posto que refírese ao vado que cruza o río Tambre. Polo tanto, os topónimos tamén se poden considerar patrimonio cultural posto que axúdannos a estudar á historia dun lugar.
Podemos clasificar os topónimos cercanos á Pedra do Home e a Pedra do home en tres grandes grupos:
-Topónimos que teñen que ver coas actividades enconómicas tradicionais (agrogandeiras): Agro do Cura, Leira da Eira, Cortiña de Agro do Souto, etc.
-Topónimos que teñen que ver coa relixión: Igrexa, Sacristía, Agro do Cura, etc.
-Topónimos que teñen que ver con elementos naturais: Pedra do Home e Pedra do Conexo.