KaleidoScapes

Geography and History of Ames

Pasando a remuda da nosa memoria histórica « Atrás    

Título

Valentina Rey Iglesias dende a república ata a democracia

 

Lorena Viñas Lafuente · 10 noviembre 2019 22:59


Foto coa persoa entrevistada

Idade
99

Historia
 A miña bisavoa Valentina Rey Iglesias, naceu o 20 de xaneiro de 1920, en Órdenes (A Coruña). Tivo seis irmáns, e debido á morte da súa nai, cando ela tiña tan só 17 anos, tivo que coidar deles, xa que a súa irmá maior María, marchara para a casa dos seus avós, e permaneceu alí ata que se casou. Non era unha familia de cartos, e Valentina comezou a traballar na gandaría aos nove anos, polo que non foi á escola. Erguíase moi cedo pola mañá para levar as vacas ao prado. A ela nunca lle ensinaron a escribir nin a contar, e tivo que aprender soa co paso do tempo.

Cando ela naceu, so pasaran dous anos dende que rematara a Primeira Guerra Mundial, e polo tanto, había moita escaseza de comida.

Coa chegada da Guerra Civil (no 1936), pasárono moi mal, porque se xa non tiñan moito para comer antes, nesta situación aínda tiñan menos. Os veciños a pesar de non ter moito, axudábanse entre eles e cando tiñan que recoller as colleitas (que eran pouca cousa), xuntábanse todos e facíano xuntos. Todos os veciños contaban cunha cartilla de racionamento, que servía para que lle deran unha cantidade de comida para un determinado tempo durante as épocas de maior escaseza. Debido á guerra, catro dos seus irmáns tiveron que emigrar a outros lugares como Brasil, Suíza, Uruguai e Miami (Florida).

Co fin da guerra estableceuse a ditadura de Francisco Franco e os seus seguidores. Isto fixo que non se puidera opinar sobre nada. Por sorte, á súa familia máis próxima non foi executada por Franco, pero aínda así ela tiña moito medo. Sobre todo tíñalle moito medo aos garda civís de Franco, que cando pasaban polo pobo ían cravando forcadas nos palleiros para ver se estaban alí escondidos os que se opoñían ao réxime, e levalos para matalos ou encarceralos.

Na semana santa no se podía asubiar, e se o facías encarcerábante. Nunca se podía ir ao cine, estaba prohibido, e na televisión soamente emitían programas litúrxicos. Cando entrabas na escola (aínda que miña bisavoa daquela xa era maior) era obrigatorio beber un vaso de leite en po (feita con auga e leite en po)para os nenos .

Nesta fase política comezaron a construírse as estradas, as carreteiras e os pantanos. Franco mandou facer obras sociais (chamadas casas baratas), nas que durmía a xente máis pobre.

En canto á dependencia da muller, non era moi boa, xa que a miña bisavoa non podía ter unha conta bancaria, xa que so podía facelo o home que estaba ao seu cargo, o marido.

Coa transición á democracia, as cousas cambiaron bastante porque ela xa podía opinar sobre os temas sen ter medo de ser castigada. Ademais o seu estado económico mellorou e a vida pasou a ser menos dura. Grazas á democracia, as mulleres (entre elas a miña bisavoa) comezaron a poder votar nas eleccións, e xa podían ter contas bancarias ao seu nome.

Título

Unha infancia complicada

 

Jorge Sanmartín Villanueva, María Sanmartín Villanueva · 6 junio 2023 18:15


Foto coa persoa entrevistada

Idade
83

Historia
María Cámara Ranera naceu o 7 de abril de 1940 en Pastrana ( Guadalajara ). Naceu nunha humilde familia, na cal eran oito irmáns e ela era a máis pequena. Os seus pais eran moi traballadores, dedicábanse ao campo, tiñan dúas grandes parcelas nas que cultibaban diferentes alimentos. Ela foi á escola cando tiña seis anos, cando xa levaba a ditadura un certo tempo. Cando chegaba á escola tiña que facer o cántico franquista chamado “Cara al sol” e despois se separaban os nenos e as nenas para entrar na escola. Ela contounos que naquela época todo estivo moi restrinxido e contolado, os pais dos nenos dicíanlles que non opinaran nada sobre a ditadura, porque se os escoitaban os policías podían arrestar aos seus país. Nos poucos anos nos que puido estar no colexio, a súa familia pasou momentos de bastante fame xa que tiñan unhas cartillas de racionamento onde tiñan restrinxida a cantidade de pan que lles proporcionaban, polo que ao ser unha familia tan grande non lles chegaba co pan que lles daban, por sorte como tiñan moitos cultivos puideron alimentarse de verduras. Durante a Guerra Cívil española o seu pobo estaba dominado por “ Los rojos” e xustamente nesa zona había tres conventos de frailes, polo que foi un lugar moi castigado pola guerra, quedando moitos edificios mal e sendo fusiladas moitas persoas. A nosa avoa díxonos en relación ao dos fusilamentos, que cando ela tiña dez anos, tiveron que operar dunha hernia a súa nai e polas noites cando estaba ingresada no hospital escoitaban como fusilaban a xente nun cemiterio que estaba ao lado do hospital. A familia da miña avoa perdeu dous familiares durante a guerra, un era un fraile o cal foi fusilado e o outro debeu de morrer combatindo durante a guerra. Pero en ningún momento souberon se morreu, xa que nunca lles enviaron unha carta dicindo que morreu, pero era bastante evidente que falecera. Para rematar a entrevista preguntámoslle a nosa avoa por un momento que lle marcara a infancia e ela contestounos que despois da guerra civil cando ela tiña poucos anos comezou a andar o rumor na aldea, que por certa informanción que encontraran, un dos veciños adultos o cal ela saudaba, fora quen matara ao seu familiar na guerra e iso a ela doeulle moito, ademáis sempre que pasaba por diante da súa familia poñíase a cantar ou rir en maneira de burla, tamén díxonos que deulle moita pena que morrera a súa nai sen saber que lle pasara a este familiar o cal era o seu irmán. Entón dímonos conta da crispación que se viviu entre as familias e a veciñanza, e a cantidade de relacións que se romperon debido á guerra cívil española.

Título

María Luisa Bello González, a ditadura franquista e a transición

 

Alba Espasandín García · 14 noviembre 2019 17:05


Foto coa persoa entrevistada

Idade
78

Historia
Marisa naceu en Santiago de Compostela en 1941, durante a ditadura franquista e o desenvolvemento da Segunda Guerra Mundial. Dende moi pequena tivo que vivir esas situacións e acostuma a contar unha serie de feitos e anécdotas desa época. En moitas zonas de España a xente acusábase entre si, polos seus ideais o simplemente por ter problemas entre si. Marisa conta que no seu barrio non pasaba iso , os veciños tíñanse tanto agarimo que se axudaban entre si. Conta que non se delataban e si algún deles era descuberto escondíanno entre todos nas súas casas. Deixábanse pasar por portas que unían as vivendas para poder escapar. Moita xente,escondíase no monte Pedroso xa que quedaba moi preto desa zona. Marisa recorda como as mulleres tiñan que ir alí a deixarlles comida e roupa,sempre procurando non ser vistas.
Ela conta que tiveron moita sorte xa que na súa familia non pasaron fame, xa que so eran dous irmáns e dentro da situación do país non lles faltaba o diñeiro. Tamén conta que eles podían tomar o leite dos americanos, pero que non o pedían por vergoña o polo que puideran decir os demáis. Tiñan que estar sempre pendentes do racionamento. As veces os seus pais comían menos cantidade de comida para que ela mais o seu irmá tiveran unha dieta completa. A súa familia tiña fincas fóra de Santiago e ela sempre conta como tiñan que evitar a porta onde facían o estraperlo, bordeando todo Santiago para evitar pagar polo que eles consideraban que era seu.
Seu pai tivo que ir á fronte e un irmá da súa nai tamén,pero desgrazadamente este morreu na guerra. Tivo un familiar que foi reprimido e levado o cárcere por ter uns ideais diferentes. A súa infancia baséase en sentir medo. Por exemplo cando Franco viña a Santiago a facer un discurso ou unha visita.
Marisa tamén conta que coñece de moitos casos de emigración (a maioría a Arxentina) debido a represión, e tamén casos de persoas que se dedicaban a levar a cabo os famosos “paseos”.
Ela ía a un colexio de monxas e a relixión estaba moi presente tanto na educación coma en todo nas súas vidas. Como muller, non tivo ningún dereito e si moitas obrigas. Ainda que o seu pai e máis tarde o seu marido estaban en contra de todo iso, tiñan que finxir polo seu propio ben.
Gracias o seu pai, mantíñanse informados sobre moitas cousas, como por exemplo a II Guerra Mundial. El fabricaba radios caseiras polo que cada un da súa familia tiña unha propia. Tanto a usaban que hoxe en día Marisa conserva a costume de escoitar a radio cada noite.
Durante a ditadura pasaron moito medo, pero este sentimento seguíu alí depois da morte de Franco. Ela conta que foi unha sensación rara, entre sentir un gran alivio pero moito medo pola incertidumbre. Máis tarde foi o referendo da Constitución, do que sempre di que foi do mellor que lle puido pasar a España depois de todas as desgrazas.

Título

A época franquista e a transición

 

Carla Crespo Berdullas · 13 noviembre 2019 20:25


Foto coa persoa entrevistada

Idade
77

Historia
A miña avoa viviu un periodo que abrangue a época franquista e a transición.
Era unha época de represión, non podías dar a túa opinión en contra de Franco, os demócratas que o facían sabendo os riscos que conlevaban as protestas, optaban por revelarse, pois moitos deles foron para o cárcere, torturados e levados a campos de concentración onde morreron fusilados.
Nas aldeas era moi común que houbese conflitos veciñais. As protagonistas eran as delacións, eran falsas testemuñas ditas por calquera persoa da túa aldea, acusándote de facer algo que nunca fixeches.
A xente enterábase das noticias e dos discursos de Franco pola radio.
En canto a emigración, as persoas abandonaban o páis para ir a América principalmente, debido a situación económica ou porque non toleraban as condicións políticas e sociais dese lugar. Entre eles estaban os fuxidos, agochábanse nos montes porque eran perseguidos, como as mulleres ou outros membros da familia ían pola noite levarlle comida e roupa, as autoridades non podían crer cal era a razón pola que seguían vivos. Logo disto comezouse a facer limpeza dos montes e xa non tiñan escapatoria, tamén ían cunha forcada ou outros apeiros de labranza chantándoos no chan das leiras de millo, etc xa que tamén se agochaban alí.
A miña avoa tiña uns familiares que foron levados aos "paseos" por revelarse en contra de Franco e defender os dereitos dos cidadáns. Despois de pasar iso atoparon os corpos deles e de algúns veciños polas cunetas.
A xente pasaba moitísima fame porque estaban racionados, é dicir, tiñan que ir cunha cartilla para que lle desen unha cantidade de alimentos que non podían consumilos antes dun determinado tempo, se facían iso non lle quedaban provisións. Unha cousa boa disto é que existía o estraperlo, que era un intercambio clandestino de alimentos entre as persoas, cambiaban uns productos pouco necesarios por outros de primeira necesidade.
O seu menú baseábase en castañas (o que non as tiña roubábaas), un anaco de touciño,caldo sen moito condimento, papas, carolos de broa fervida, pan de trigo e empanada de millo.

O ensino era moi duro, pois a miña avoa e outras persoas chegaban tarde á clase porque tiñan que facer tarefas agrícolas. A mestra berráballes e como castigo tiñan que estar media hora con area nos xeonllos suxeitando dúas enciclopedias (unha en cada man) e levantándoas en alto.
Os mestres pegábanlle aos alumnos (tiróns de pelos, golpes na caluga co punteiro do mapa, facíanche poñer as mans enriba da mesa para poder coller unha regra e golpearche as unllas) e se non sabían algo e ridiculizábanos diante de todos. Na escola tomaban o chamado "leite dos americanos" (era leite en pó que sabía moi mal), tíñano metido dentro duns botes grandes para botarllo aos alumnos. Para acompañalo, dábanlle un anaco de broa untada con manteiga moi salgada.
Había escola pola mañán e pola tarde. Cantábase o himno de España e rezábase. Tiñan poucas asignaturas, xeografía, aritmética, bioloxía, relixión, gramática, historia de España e historia sagrada.
A muller estaba sometida á autoridade dun home, desde o seu nacemento ata que alcanzase certa idade para casarse era o pai, logo ao casarse pasaría a ser o marido, etc.
Non tiñan dereitos.
As mulleres eran violadas e maltratadas, isto considerábano algo "normal" xa que non podían protestar nin facer nada.
Moitas eran rapadas (nesa época era algo moi malo) e dábanlle unha especie de laxante chamado aceite de ricino.
Deste xeito eran levadas polas aldeas, espidas, rapadas e baixo os efectos dese aceite.
Tras a morte de Franco en 1975, Tejero dá un golpe de estado sete anos despois. Ese día ninguén durmía polo que puidese chegar a pasar, xa que Tejero tivo retidos a todos no Congreso ata que finalmente o detiveron.
Despois dos diferentes sucesos acontecidos comezou unha época coñecida como a transición, onde o medo era o protagonista.

Título

María del Carmen Vázquez Pombo fálanos da ditadura franquista

 

Sara Eirís Rodriguez · 28 febrero 2024 16:19


Idade
80

Historia
Miña avoa naceu o 26 de Decembro de 1943 e viviu a sua infancia e a sua xuventude na época da posguerra. Contame que cando ela ía ao colexio o profesor tiña a propia vivenda na escola coa sua familia e parte da comida do profesor era o que lle daban os veciños da aldea, tiña un só libro para todas as asignaturas e o respeto cara ó profesor era total. A escola a que foi miña avoa, que hoxe en día é coñecida como a escola unitaria de Covas (Ames), aínda se segue impartindo ensinanza e foi feita por donacións dos veciños e dos inmigrantes que estaban fora traballando en Arxentina e en Cuba.
Ela recorda que naquel tempo había dous bandos, que eran os franquistas e os republicanos e como di que tanto de un lado como de outro se cometeron barbaridades, unha das suas experiencias foi que sendo nena na procesión de ramos, salironlle ao camiño varios homes con fouces, querianlle cortar a cabeza ao cura e tiraron varios santos ao chan. Contame que non había luz, non había carreteras daquela eran camiños de terra e corredoiras onde che podía aparecer a garda civil en cabalo con capa e tricornio o cal lle tiña moito medo pero nunca se metían con ninguén e sempre lle preguntaban si lle facía falta algunha cousa ou se estaba ben. Tamén ve con tristura que tan só hoxe se fala que un bando cometeu atrocidades, cando ela sabe polo que viviu que tantos uns coma outros as fixeron, incluso recoñece que unha familia moi poderosa economicamente na actualidade cometeu asesinatos e mais non se comenta nada sobre eles.
En canto a hixiene non había baños e as necesidades persoais facianse de campo, para bañarse en auga quente había que quentala na cociña ou na lareira e bañarse nunha tina. En algunhas vivendas a xente durmía enriba das cortes dos animais porque lle daban calor.
Persoalmente ela comentame que antes cando ía a Santiago ou saía de paseo, sentiase mais segura que agora.
« Atrás