Geography and History of Ames

Pasando a remuda da nosa memoria histórica « Atrás    

Título

Francisco José Collazo Otero, fálanos da Dictadura e da Transición e de varios subtemas.

 

Ariana Collazo Satamaría · 27 abril 2025 11:59


Título

Un novo comezo.


Foto coa persoa entrevistada

Encabezado da carta
Meu querido irmán,

Corpo da carta
como estás, atópaste ben e seguro? Agardo que si, eu marchei cara Alenzón, como xa che dixen para poder comezar de novo e poder ter un traballo. Alí conseguín un como secretaria e teño un bo salario, para como están agora as cousas. Cando cheguei aquí conseguín unha nova identidade e iso axudoume a conseguir o meu empleo e a non chamar a atención. De momento todo vai moi ben por aquí, a xente desta cidade é moi educada e bondadosa, espero que a xente onde ti vivas sexa igual e trátente ben. Sabes algo da nosa irmá, sabes onde está ou se lle va todo ven? Oxalá que si e que podamos volver a vernos todos outra vez e vivir felices como antes. Espero escoitar de ti pronto.

Despedida da carta
Moitos bicos e amor,

Zalie

Idade
71

Foto de contexto

Historia
·Ditadura:
O meu avó viviuna de neno, cando ia ao colexio e ao instituto, e non a notaba moito e cando rematou xa era un adulto.
Había represións para has persoas que estaban en contra e por outra banda en País Vasco estaba ETA presionando á Ditadura. Nela Franco facía un abuso de poder e metía ao cárcere ás persoas que consideraba. Meu avó non coñece cousas da Represión, xa que nos sitios nos que estivo non había.
En España había xente que apoiaba a Franco porque nel vían a alguén capaz de estar no poder e durante o franquismo prohibíronse os periódicos de esquerdas, aínda que a no 1982 volveron.
Na ditadura todo o que se falaba e publicaba era en favor do Réxime e nesta etapa Franco e súa familia foron os máis beneficiados.
-Educación: Había escolas unitarias nas parroquias e había escolas para nenos e outras para nenas (aínda que podía haber algún mixto, pero non era o habitual), os institutos eran para os nenos e os colexios de monxas e privados para as nenas.
-Relixión: Daquela os poderes eran o Estado e a Relixión. Os curas (poder relixioso) nas aldeas e os alcaldes(poder político) e os mestres(poder educativo) eran un triunvirato. Hoxe en día nalgunha zona de Lugo ou Ourense segue habendo caciquismo.
-Morte de Franco: Uns choraron a perda dun líder (os de dereitas), pero sobre todo os que o axudaron a manterse no poder, os que conformaban a oligarquía. E aínda que Franco era en si unha ditadura, sen a oligarquía non habería podido estar no poder. Por outra banda os que viron unha luz ante este acontecemento foron os de esquerdas que estaban no exilio. Estados Unidos e outros países pedían deixar a ditadura e formouse a Alianza Popular (con todos os membros da oligarquía).
No 6 de decembro de 1978 declarouse o día da Constitución. O Rey escolle a Adolfo Suárez como novo presidente do goberno. Suárez presionado pola extrema dereita deixou a presidencia.
-Golpe de Estado: Despois da Guerra Civil, Franco, intentou un Golpe de Estado e quedouse co poder.
-Exilio: Os de esquerdas que tiñan cartos foron a Francia (medio millón de exiliados) e os que non tiñan foron a Portugal e dende alí foron en barco a Latinoamérica, e isto foi un autoexilio por temor a ser asasinados. A xente que se quedou e non podía expresar as súas ideas tamén autoexiliábase. Os partidarios da falanxe perseguían aos de esquerdas. Nalgunhas ocasións se a xente tiña problemas con outras persoas autoproclamábanse da falanxe e mataban a esas persoas coas que tiñan problemas facéndoas desaparecer en nome da falanxe.
-Conflitos veciñais: En Taramancos, a aldea do meu avó, non había conflitos veciñais. Os veciños tiñan os seus máis e os seus menos e convivían xente de esquerdas e de dereitas. Pero nunca houbo persecución nin conflitos de ningún tipo, nin pola provincia de Noia, que el lembre.
-A fame: Os grupos máis necesitados pasaban fame. O de comer o que querías non estaba ao orde do día, ata para a clase media. Nos supermercados non había comida, os cereais(fariña) viñan de fora e eran moi caros e non os podían mercar. Así que todo facíase con millo (empanadas, pan...). En sitios coma as aldeas se pasaba necesidade pero non fame, porque había millo, patacas, hortas... e os que vivían ao carón do mar (como é o caso do meu avó) collían vieiras, mexillóns, ameixas, percebes... E os que vivían no monte facían caza furtiva equipándose con escopetas e armas silenciosas e cazaban os animais de alí.
-O leite dos americanos: Cando meu avó foi a escola unitaria de Boa, a que asistían rapaces de Taramancos, Vilar e Boa, o alcalde ou a deputación facía chegar leite en po e queixo. Dicían que a leite viña de Estados Unidos e que era para axudar. Non lles daban todos os días, só de vez en cando e era queixo só, sen pan, e un vaso cos pos de leite ao que lle tiñan que botar auga. O meu avó comezou aos seis anos no 1954 e durante seis anos máis viviu iso, ata o 1960.

Documentos adicionais


Título

A época franquista

 

Lorena García Rodríguez · 26 octubre 2019 14:24


Foto coa persoa entrevistada

Idade
74

Historia
Planteei esta entrevista seguindo os puntos dados, polo que comezamos por falar da Ditadura do ano 1939 ata o 1975. Según o meu avó destaca que nesta etapa estaba na primaria, compaxinando o traballo nunha farmacia ata o ano 63.
Desta época él recorda que habían veciños preto de donde él vivía que roubaban bens a outras leiras, como patacas ou millo, e ten visto como os gardas civís pegábanlles a éstes ladróns.
Aínda así, él comenta que ía ás festas do pobo cos seus amigos en bicicleta e non recorda que tivera ningún problema a pesar de chegar á casa a altas horas da madrugada.
En canto o tema da Emigración é un dos temas que máis lle toca, xa que sí que vivíu ter que emigrar de Galiza no ano 63. Recorda que se foi nun barco ata Bos Aires, recorda que o pasou moi mal posto que colleulles unha tormenta e o mar estaba moi abatido, as olas do mar pasaban por riba do barco. Cando chegou alí, a un país totalmente diferente e sendo un "neno", comezou a buscarse a vida, comezou a traballar nun hotel, despois nunha Fábrica de Citroen, fixo o seu propio taller mecánico e algunhas cousas máis, ademáis de coñecer á miña avoa e formar unha familia con ela.
Regresou a Galiza xa pasados os 28 anos, no ano 90.
Seguindo co tema do Ensino, él comenta que estudou primaria, as clases eran moi diferentes, os pupitres eran de madeira e sempre tiñan colgado encima do taboeiro un crucifixo e a foto de Franco.
Escribían con tinteiros, e comenta que o mestre era moi duro, xa que cando algún rapaz se lles esquecía facer os deberes ou chegaba tarde a clase, o mestre pegáballes cunha vara de bimbio. Aínda que por sorte o meu avó entre risas comenta que se librou desa.
Tamén recorda que o idioma era importante, que ao profesor sempre había que falarlle en castelán.
En canto o tema da relixión, él dí que era una relixión católica por obligación.
Algún dos puntos previstos, non os podo tratar xa que él non os vivíu.


Título

Manuel Fajín Pais nos habla sobre la dictadura, transición y guerra civil.

 

Irene Fajín Valiñas · 13 noviembre 2019 19:22


Foto coa persoa entrevistada

Idade
78

Historia
De lo primero de lo que me habló mi abuelo fue de la guerra civil, pero sobre su padre (mi bisabuelo), que se llamaba Carlos Fajín Manteiga. Participó en la guerra civil durante 3 años, por el norte de España, empezando la guerra en Galicia, y siguió por Zamora, León, Asturias,... hasta Barcelona. Pasaban mucha hambre y la comida la robaban de casas ricas o abandonadas por otras personas que se tuvieron que ir de ellas por miedo a que los mataran, o comían lo que les daba el ejército, que era una lata de sardinas, embutido, una barrita de pan, y nada más, pero eso para días. Además de que vestían un uniforme marrón que igual no sacaban hasta pasar 2 o 3 meses, porque no tenían otra cosa, llenos de piojos, pulgas, sarna, y otras cosas. En relación con las enfermedades me contó que, por ejemplo, para curar un resfriado calentaban leche de la vaca natural, le añadían miel, azúcar, y algunos coñac (y usaban plantas medicinales también). Después la dictadura. Me contó que Franco fue dictador de España durante 40 o 50 años, y que cada mes mandaba a la guardia civil hacer unas rutas para vigilar y hacer preguntas a la gente, y hasta se quedaban a dormir y cenar, en casas que tenían las mismas ideas que el. Iba a un colegio en una parroquia que se llamaba Nantón, en la que convivían niñas y niños juntos en clase haciendo las mismas cosas todos por igual (aunque había clases de solo de niñas y solo de niños). Iban caminando, mi abuelo media hora tranquilamente, por los caminos del monte, ya que no había carretera, haciendo frío y muchas veces sin paraguas y zocos de madera. Finalmente la transición. Empezó hablándome de la constitución, creada después de la muerte de Franco, por un grupo de ministros en un monasterio (cree) durante 15 días. Casi para finalizar, me habló del golpe de estado de 1982, que como los de ETA, un partido revolucionario vasco, querían ser independientes, iniciaron una guerra contra la nación, matando a políticos, guardias civiles, gente rica ... secuestraban, y muchos de ellos murieron y otros aún siguen en la cárcel desde aquella. Entonces hubo un golpe de estado con unos generales, en el que Tejero, que era el secretario de la casa real, se pusieron de acuerdo una noche para hacer ese golpe de estado. Y cuando estaban todos los ministros reunidos en el congreso de diputados, entró Tejero con un montón de policías y guardias derrumbando todo, pero no lo consiguieron, además de ser detenido el y la armada. Finalmente los vascos perdieron fuerzas y se rindieron. Otro tema era el racionamiento de alimentos, que consistía en ir a un supermercado, pero con tiendas independientes en las que te daban una cantidad de alimento por familia, al mes. Por ejemplo el aceite. Si te correspondía por familia 1L, solo tenías 1L al mes (aunque se usaba más la manteca (grasa de cerdo fundida) que era parecido al aceite pero menos saludable).
Me habló también sobre las emigraciones. Como el, que se tubo que ir a Suiza durante 3 años a trabajar a una fábrica de papel, porque las condiciones de vida y trabajo eras mucho más altas que en España. Y porque mi abuela enfermó, que sino se habría jubilado allá. Las familias antes podían ser de 6,7,8,9 o incluso 12 hermanos, y se tenían que apañar como podían para salir adelante, ya que era más difícil conseguir dinero. Sobre todo a Brasil, Buenos Aires,... y en los años 1962 o 63 se iban a América del norte, Francia, Inglaterra, ... porque se ganaba el triple (en Suiza mi abuelo ganaba 35,000 pesetas y en España solo 16,000 pesetas) También se ayudaban entre vecinos en los trabajos de casa y campo, como lavar ropa o plantar algo. Finalmente sobre campos de concentración se acordó de que eran campos gigantes cerrados donde llevaban a los presos políticos o soldados (o tropas en caso de ser guerra) de ideas diferentes a las de Franco. Algunos los mataban dejándolos tirados en el suelo, o haciendo fosas comunes que viene siendo un agujero con todos los muertos dentro y tierra por encima.


Título

O que sentían os cidadáns antiguamente.

 

Sabela Riveiro Dios · 14 noviembre 2019 16:36


Foto coa persoa entrevistada

Idade
67

Historia
Para esta entrevista pregunteille a miña aboa Pilar. De política non sabía moito, e era moi xoben, entón faloume mais das suas experiencias e do que sentía ela. Pilar di que existían os conflictos entre veciños, xa que si sabían de alguén que non tiña as mesmas ideas que as que nese momento eran as "correctas" chamaban a policía, pero non só os veciños, foses familia ou un vello amigo. Tiñas que ter moito coidado co que falabas e con quen. A familia da miña aboa non sabían de política, entón non falaban, nin se quera, entre eles. Os curas, na igrexa tampouco podías confiar neles. Sobre as visitas de Franco, normalmente cando sabían que viña a cidade todos os comercios pechaban porque non podían nin insinuar o coste do producto porque lle tiñan que regalar todo. Antes de que votaran a película na televisión, votaban un telediario que falaba exclusivamente de Franco e do que facía. A ensinanza que recibiu a miña aboa non foi nin a mínima xa que a súa nai sacouna antes de que acabara a ensinanza obrigatoria ( ata os 14 anos ) para que traballara. O que peor levaba, di ela, que era o problema da fame. Acórdase dunha histora de cando ela era pequena, estaba nas escaleiras de casa e estaba chorando aos catro mares, tiña moita fame, e a súa prima encontrouna e levoulle media bola de pan para que comera. Ela non pasou tanta fame como poderia pasar outra xente xa que ela traballaba, de pequena, levando auga da fonte a un restaurante. A señora para a que traballaba dáballe pan con chocolate, e pensa que ademáis as agochadas dela dáballe cartos a súa nai. Na escola, a profesora facíalle leite en pó e dábanlle un vaso a cada nena. Tamén comía queixo amarelo, que viña de Arxentina. A miña aboa, personalmente di que non pasou medo ningun, pero que entende que outras persoas podían ter. Falando do tema das mulleres, explicidamente díxome que as mulleres eran un cero a esquerda. Pregunteille polas violacions, e díxome que seguramente habería moitas pero como era unha vergonza, dicir que che violaran, ningunha o dicía. Xa estaba mal visto ser nai soltera, si por encima violáronche e quedas embarazada eras tí a mala, e todo o mundo che miraba mal. Cando morreu Franco, ese día deuse festivo.Sobre os problemas mais teóricos, como xa dixen antes a miña aboa non tiña moita cultura e non sabe moito.


Título

Andrés Corral García fálanos do ensino na ditadura franquista.

 

Eduardo Castelo Corral · 21 mayo 2023 12:51


Foto coa persoa entrevistada

Idade
83

Historia
Andrés Corral García naceu en Corme no 1940. El comezou no ensino con 6 anos, como todos na súa época. Aos 10 anos tivo que emigrar ca súa familia a Guipúzcoa por falta de cartos e de oportunidades en Corme. Contoume que no colexio ao que ía el había máis galegos que vascos, e polo País Vasco recoñecían Guipúzcoa coma a quinta provincia galega, tendo xente de Noia, Corrubedo, Porto do Son...

Da súa etapa no País Vasco é de onde ten máis lembranzas. Cóntame que homes e mulleres estudaban no mesmo edificio, pero segregados por aulas distintas. Faloume da deixadez do profesorado, chegando o punto de que era recurrente que quedasen dormidos (os profesores). Os alumnos máis intelixentes sentábanse diante de todo, e avanzaban en esa orde ata chegar o final, meu avó séntabase en penúltima fila. Os máis listos e que tiñan ganas de aprender tíñanse que buscar a vida estudando de libros pola súa conta e asistir a clases particulares, xa que na escola o máis avanzado que recorda meu avó dar foron as raíces cadradas. Ao rematar as clases tiñan que salir todos en orde, alumnos e profesorado, a formar ao canto de "Cara al Sol", non lembra se as mulleres tamén o facían.

El deixou os estudos antes de cumplir 12 anos, facían falta os cartos e tivo que empezar a traballar. Fíxoo nunha serrería, así axudaba a economía familiar, unha economía que necesitaba o traballo de meu avó, meu bisavó e meu tío avó. Grazas, indirectamente, a este último meu avó comezou no traballo que acabría desempeñando o resto da súa vida, mariñeiro. Comezou con 16 anos grazas a que puido coller a praza de seu irmán, que estaba des pesca por Holanda, cando volveu a terra seus pais xa estaban de volta en Corme.

Tal como meu avó conta, o que aprendeu na escola foi absurdo, case se podería decir que nada. Todo o que sabe, que son moitas cousas, foi grazas a buscarse a vida e traballando dende unha prematura idade.