Historia
A miña avoa María naceu ao final da Guerra Civil, o 10 de agosto de 1939 en Barbazán, unha aldea preto de Negreira. Alí vivíu durante a ditadura franquista. Non vivíu a Guerra, nin recorda os primeiros anos da ditadura pero si que ten moitas vivenzas que pasaron na súa casa e na súa aldea.
Cóntame que o seu tío Perfecto foi obrigado a combater na Guerra, no bando nacional aínda que non tiña ningunha ideoloxía e estaba en contra da guerra. Ao volver, veu cheo de fame e con piollos por todo o corpo. Tiveron que queimar toda a roupa que traía posta e lavalo de arriba abaixo.
Na nosa casa dábase refuxio a moita xente perseguida pola Garda Civil. Tíñamos unha corte con vacas e alí había unhas camas de herba seca onde durmían os refuxiados. Para darlles de comer, facían que levaban a comida para as vacas en caldeiros pero alí ía tamén a comida para a xente. Di que había que ter moito coidado con que non o soubera ninguén na aldea, só a familia porque podían delatalos e chamar a Garda Civil. O castigo podería ser a morte dos refuxiados ou de alguén da miña familia. De noite, na aldea, conta miña avoa que algúns veciños escoitaban nas portas o que se falaba nalgunhas casas para saber de que bando eran e se tiñan algo que agachar.
Tamén outra vivenzas foi que un día, chegaron os militares á aldea preguntando pola casa de Parada, un veciño republicano que era o profesor da aldea. A casa atopábase nunha aldea veciña, a dous quilómetros. Entón, o meu tío Perfecto adiantouse e foi avisalo atravesando o monte. Cando chegou alí, non estaba na casa porque rompera unha mán e fora a Noia ó médico, pero avisou a outros dous veciños que tamén andaban perseguidos. Estos veciños tiveron tempo de avisar a Parada e fuxiron para un souto que se atopaba cerca da aldea. Cando chegou a Garda Civil xa non había ninguén. No souto viviron durante moitos meses debaixo duns penedos. Mentras tanto a familia e algúns amigos, entre eles xente da miña familia, levánvanlle comida as agachadas, xa que eran moi poucos os que sabían onde se atopaban. Chamábanlles “Os Agachadiños”.
Outra historia que aconteceu, neste caso a miña bisavoa Manuela, foi que ela ía a Noia a vender verduras e froitas da horta. Estando alí na alameda, chegaron dous camións vacíos e a Garda Civil obrigou a 15 ou 20 homes meterse neles. Algúns despedíanse dos seus familiares, incluso de nenos pequenos, todos chorando. Dicía a miña bisavoa que oíu que os levaban para a Costa da Morte. Alí, os ataban uns a outros de máns e pés e tirábannos ao mar dende o acantilado.
Ela di que a época da Guerra Civil foi moi dura porque combatiron irmáns contra irmáns e morreu moita xenta coñecida.