Atrapa un topónimo! - KaleidoScapes

Versión popular do microtopónimo

O lavadero (ou O picho da auga) según meu pai chámase así porque antigamente iban as mulleres a lavar a roupa nel. E O picho porque ten unha pedra rematada en punta.

Irene Fajín Valiñas · 3 marzo 2020 17:15

Versión oficial do microtopónimo
O Lavadoiro non ten ningún rexistro oficial.

Pronuncia do microtopónimo

Fotografía no lugar e coa persoa informante

Localización

Parada #	Nombre	Descripción	Latitud	Longitud
1	Campelo (San fins)		42,897562409	-8,781223462

Significado do microtopónimo
O Lavadoiro é un topónimo que provén do latín lavatorium, derivado de lavare. Indica a acción de lavar, e para iso servía.

Clasificación segundo o significado
Hidrotopónimo

Descricións das características naturais
Sitúase nun val ao lado un monte de robles e eucalitos preto dun río e a carón dún campo.

Descricións das características antrópicas
Sitúase nunha aldea e entre a casa dos meus avós e a estrada. Ao outro lado da estrada hai uns campos para cultivar maioritariamente trigo, e casas ao seu aredor.

Actividades asociadas ao lugar
Nel as anciáns da aldea lavaban a roupa, meu pai xogaba cando era pequeno coa auga, meus irmáns e máis eu xogabamos coas botas de auga fai uns anos.

Mostras de tradición oral
Alí meu pai bañábase cando era pequeno para pasar o tempo. Os homes que levaban as vacas a pastar, levábanas polo camiño alí para que bebesen xa que xusto ao lado hai un camiño con auga correndo todo o tempo.

Presenza do microtopónimo en Galicia
Non existe en ningún outro lugar o microtopónimo O lavadeiro/ O Lavadoiro.

Fotografías do lugar

Fontes secundarias empregadas
Bibliografía:
Ares Vázquez N (2013): Estudos de tomonimia galega (Tomo II). RAG. Páx 982

Nome e apelidos
Carlos Fajín Pais

Versión popular do microtopónimo

A Jandra

Alba Espasandín García · 3 marzo 2020 18:01

Versión oficial do microtopónimo
Rúa do Casal de Horta

Pronuncia do microtopónimo

Fotografía no lugar e coa persoa informante

Localización

Parada #	Nombre	Descripción	Latitud	Longitud
1	Rúa do Casal de Horta	Provincia da Coruña, concello Santiago de Compostela	42,896003467	-8,549480287

Significado do microtopónimo
Jandra ven de Gándara, con pérdida do “a” postónica e gheada. Unha gándara é un terreo baixo, areento, húmido e improdutivo , onde só medra maleza. Probablemente, debido a que as condicións da zona coinciden con esta definición, a xente da cidade comezou a chamala así.

Clasificación segundo o significado
Fitotopónimo

Descricións das características naturais
Como ben describe o seu significado, a Jandra sitúase nun terreo baixo e húmido. Na metade do seu traxecto podemos apreciar un río, O Sarela. Trátase dun río estreito e xera esa condición de terreos húmidos da zona. Malia ser unha zona húmida, carece de campos de cultivos ou vexetación aproveitable. Alí solo medra maleza. Nas beiras da estrada, existe unha banda conformada únicamente por maleza de pouca altitude e a medida que nos alonxamos dela, a maleza vaise transformando en plantas de maior altitude. Na zona máis afastada, se poden distinguir árbores de pouca altitude e de copas anchas.

Descricións das características antrópicas
A rúa segue o curso dunha estrada. Esta comeza nunha zona urbana, onde hai edificios e casas de máis dunha planta ademáis de beirarrúas. A medida que vas avanzando pola rúa, o ambiente urbano desaparece e vai aparecendo a vexetación. Durante toda a lonxitude da rúa, a estrada , non desaparece. Debido ó paso do río Sarela, aparece unha pequena ponte de pouca altitude e anchura que conta cunhas escaleiras para poder achegarse ó río. Pódense deslindar tamén casas indivuduáis, a súa maioría de pedra cunha finca cercada ou non e os restos dun antigo muíño.

Actividades asociadas ao lugar
Se descoñece calquera actividade, traballo ou festa realizado actualmente alí. Pero antigamente existía unha fábrica de curtidos ó final da rúa. Estes curtidos levábanse a secar a Pelamios, de aí o nome da rúa.

Mostras de tradición oral
Cerda desta rúa existe unha ponte chamada Pontepedriña, que moitas veces deu e da a confusión coa outra ponte Pontepedriña.
A miña informante conta, que cando eran máis pequenos, moitas veces, ían a esa zona e concretamente a unha casa abandoada a pasar as tardes.

Presenza do microtopónimo en Galicia
Buscando no Nomencátor de Galicia o microtopónimo tanto como "A Jandra" ou "Jandra" non aparece ningún resultado, o que asoma que en Galicia non existe ningún outro microtopónimo como este.

Fotografías do lugar

Fotografías adicionais

Vídeos adicionais

Fontes secundarias empregadas
Significado de gándara https://academia.gal/dicionario/-/termo/busca/g%C3%A1ndara Acceso o día 03/03/2020
https://www.xunta.gal/nomenclator
Acceso o día 03/03/2020

Nome e apelidos
María Luisa García Bello

Versión popular do microtopónimo

Salgueiral.

Lorena García Rodríguez · 29 febrero 2020 12:41

Versión oficial do microtopónimo
Non se coñece ningún rexistro oficial do microtopónimo.

Pronuncia do microtopónimo

Fotografía no lugar e coa persoa informante

Localización

Parada #	Nombre	Descripción	Latitud	Longitud
1	Salgueiral		42,848889903	-8,675182610

Significado do microtopónimo
Esta finca chámase así porque era un extenso aglomerado de salgueiros entre outros tipos de árbores. Ben certo é, xa que nesa finca e nas do redor predominaba esta árbore de ramas largas e caídas tamén chamado chorón.

Clasificación segundo o significado
Fitotopónimo

Descricións das características naturais
Sitúase na Parroquia de Santa María dos Ánxeles, en Brión. É unha finca de 300 metros cadrados aproximadamente rodeada de máis fincas de outras persoas. Ten unha carreteira ao lado ben asfaltada para poder acceder co coche, aínda que non é unha carreteira moi transitada. A finca ten ademáis de algún que outro salgueiro, árbores frutais plantados polos meu avós, que aínda son pequenos porque están en crecemento. Uns metros atrás, está a zona poboada onde hai casas e un pequeno cruceiro de pedra.

Descricións das características antrópicas
O certo é que a finca está prácticamente no monte polo que non hai elementos realizados polo home, aínda que o único que podo sobresaltar son as árbores frutais que plantou o meu avó e a miña avoa.

Actividades asociadas ao lugar
A única actividade que podo destacar feita nese lugar é o traballo da xente que ten as fincas ahí, cómo os propietarios das fincas as traballan o que poden e como poden, incluíndo ao meu avó. Nalgunhas hay pequenos invernadoiros nos que teñen algunhas que outras hortalizas e noutras plantan o millo.

Mostras de tradición oral
Meu avó recorda que era unha finca na que xogaba cando era pequeno cos seus primos á carioca e facían algunha que outra reunión nunha caseta que tiñan alí. Agora de maior, ten o recordo dunha tarde de verán na que se atopaba limpando a finca coa miña avoa, cando de súpeto a miña avoa topou sen querer cun enxame de abellas e ao darlle co fouciño picáronlle 6 ou 7.

Presenza do microtopónimo en Galicia
Ese microtopónimo tamén se encontra en: Marrozos (Santiago de Compostela, A Coruña), Saiáns (Vigo, Pontevedra), Coiro (Cangas, Pontevedra), Tiobre (Betanzos, A Coruña), Biduído (Ames, A Coruña), Oural (Boqueixón, A Coruña), Castrelo (Cambados, Pontevedra), Nois (Foz, Lugo), Xuño (Porto do Son, A Coruña), Tomiño (Pontevedra)... Aínda que en Galiza existen 136 topónimos en total chamados Salgueiral.

Fotografías do lugar

Fontes secundarias empregadas
https://galicianomeada.xunta.gal/sixtop/visor, acceso o día 01/03/2020
A demáis información conseguinna preguntándolle ao meu avó Jesús Rodríguez Serramito.

Nome e apelidos
Jesús Rodríguez Serramito

Versión popular do microtopónimo

Os muíños

Yenny Medina Cardoso · 5 marzo 2020 21:11

Versión oficial do microtopónimo
Refuxio de Verdes

Pronuncia do microtopónimo

Fotografía no lugar e coa persoa informante

Localización

Parada #	Nombre	Descripción	Latitud	Longitud
1	Refuxio de Verdes	muíños	43,225641985	-8,793047451

Significado do microtopónimo
Antigamente só estaban os quince muíños, non había nin a ponte, nin as mesas, nin as cadeiras nin as barbacoas. Só muíños.

Clasificación segundo o significado
Construcións

Descricións das características naturais
Sitúase ao lado do río Anllóns, rodeado de vexetación e moitas árbores de distintos tipo e musgo. Actualmente aínada se conserban os muíños. Utilizában a forza da auga para moer e facer fariña.

Descricións das características antrópicas
Hoxe podemos ver como foron engadindo cousas ata formar unha especie de parque "natural". Engadiron pontes para poder pasar de un lado a outro, mesas, cadeiras, e unhas barbacoas (feitas de pedra ou madeira).

Actividades asociadas ao lugar
Antigamente só se ía a moer para facer fariñas, como moito a miña infomante e os seus amigos ían xogar preto do río no verán. Agora, é un sitio onde vai a xente a pasar o día, normalmente, tamén no verán, debido a que o caudal da auga é menor.

Mostras de tradición oral
A miña informante contábame que nese lugar hai moito tepom, (moito antes de que ela fose nena) un traballador, morreu pasando de un muíño a outo, díxome que foi polo caudal, que era moi forte e había moita auga e morreu, pero nunca atoparon o seu corpo, e lle fixeron unha cruz preto dos muíños.

Presenza do microtopónimo en Galicia
Non atopei ningún sitio que se chamase así.

Fotografías do lugar

Fotografías adicionais

Fontes secundarias empregadas
https://unmundoinfinito.com/refuxio-de-verdes-un-paraje-idilico-en-galicia/

Nome e apelidos
Dosinda Villar Reino

Versión popular do microtopónimo

Brañas do Sar

Lucía López Martínez · 4 marzo 2020 17:52

Versión oficial do microtopónimo
Brañas do Sar

Pronuncia do microtopónimo

Fotografía no lugar e coa persoa informante

Localización

Parada #	Nombre	Descripción	Latitud	Longitud
1	Brañas do Sar	Brañas do Sar encóntrase na provincia da Coruña, no concello de Santiago de Compostela e na parroquia de Sar	42,872526574	-8,535901775

Significado do microtopónimo
a) O meu informante di que "Brañas" é un terreo onde apoza a auga a carón dun río, e sobre "Sar" di que refírese ao río que pasa por eses terreos.
B) Brañas ven da raíz céltica: barc ou brac. Refírese a un terreo húmedo ou encharcado. Pasto do verán. Terreo baixo e sempre inundado onde nace a auga. Auga parada,etc...
Sar : "auga, río, lugares encharcados"

Clasificación segundo o significado
Hidrotopónimo

Descricións das características naturais
As Brañas do Sar son un espazo dunhas 33 ha, forman parte da cunca do río Sar o seu paso pola cidade de Santiago de Compostela. Polo levante rodea o barrio de Sar e a súa Colexiata. As Brañas van dende o multiusos de Sar ata Pontepedriña, enmarcadas polo oriente polos montes Viso, gaiás e Santas Mariñas e polo poniente pola fachada urbana da cidade de Santiago.
Neste percorrido o río Sar discurre baixo unha ponte que podería ter unha orixe románica.

Descricións das características antrópicas
Nas Brañas do Sar pódese apreciar restos dalgún muiño posto que noutro tempo aproveitábase o movemento da auga para movelos e triturar o millo. Era unha zona de cultivos que aínda hoxe se conserva en pequenas hortas. A ponte formaba parte da entrada dos peregrinos pola Vía de la Plata a Santiago.

Actividades asociadas ao lugar
Nos séculos xix e a principios do xx desenvolviase unha actividade que eran as lavandeiras a carón da ponte lavaban a roupa e logo tendianas e secábanas más Brañas.
Tradicionalmente e aínda hoxe celebrábase unha festa importante polo San Bras ao principio do mes de Febrero.

Mostras de tradición oral
Unha lenda que se asocia co lugar, é esta que vos vou contar, a cal aconteceu en 1808 durante a invasión Francesa:
Na Colexiata de Sar estaban as tropas de Napoleón que paraban a beber na fonte cando de súpeto desapareceu o capitán. A semana seguinte outra compañía con outro capitán pararon a beber e tamén desapareceu. Os mandos superiores o día seguinte mandaron a beber os soldados e sen que se percatasen mandaron duas compañías detrás deles, estas compañías seguiron aos soldados e descubriron que había un grupo de homes que levaba un bulto nun saco, os mandaron parar e viron que no vulto iba o tercer capitán. Dende aquela esa fonte situada na Carballeira entre Sar e a estrada de Santiago-Ourense chamanlle "A Fonte dos Capitáns"

Presenza do microtopónimo en Galicia
Outros lugares onde se atopa o microtopónimo son:
El prado de las Brañas e Molino de las Brañas.

Fotografías do lugar

Vídeos adicionais

Fontes secundarias empregadas
https://www.parquefluvialdesantiago.org/es/toponimia-y-microtoponimia/ acceso o día 4/3/20
http://www.santiagoturismo.com/parques-e-xardins/paseo-fluvial-do-rio-sar acceso o día 4/3/20

Nome e apelidos
José Martínez Besada
Amparo Martínez Besada

Geography and History of Ames

Atrapa un topónimo! « Atrás Buscar: