Atrapa un topónimo! - KaleidoScapes

Topónimo

Mazaricos

Iago Agra Pérez · 19 abril 2022 09:44

Pronuncia do topónimo

Fotografía no lugar e coa persoa informante

Localización

Parada #	Nombre	Descripción	Latitud	Longitud
1	Mazaricos	Mazaricos es un municipio de la provincia de La Coruña, en la comunidad autónoma de Galicia. Su capital es la localidad de A Picota en la parroquia de Mazaricos.	42,929859597	-8,917695908

Significado do topónimo
Significa Mazarico, que e un paxaro tradicional desta localidade

Clasificación segundo o significado
Zootopónimo

Datos de interese do lugar nomeado

Descricións da paisaxe onde se sitúa
Mazaricos encontrase rodeado polos municipios de Santa Comba (con quen forma a comarca do Xallas), Negreira, Outes, Muros, Carnota, Dumbría, Vimianzo e Zas.
Tamen esta ao borde da costa a 10 min da Ría de Muros e Noia e a playa de Carnota, con más de 7 km de longitud.

Mostras de tradición oral
Non se documentan mostras de tradición oral

Fotografías do lugar

Nome, apelidos, relación contigo e idade
Teresa, 43 anos / Mamá
Maruja, 81 anos / Avoa

Versión popular do microtopónimo

O Cunchido

Daniel Campos Pauzat · 29 febrero 2020 13:46

Versión oficial do microtopónimo
Conchido
Na Gran Enciclopedia Gallega aparece recollido este lugar con este nome, como unha aldea da parroquia de Sta. María de Entíns.
Tamén, si miras no google maps, tamén aparece así, ainda que tamén aparece como O Cunchido.
Con respecto á clasificación segundo o significado sigo mantendo o de zootopónimo xa que o seu significado provén de cuncha, ou sexa de moluscos, e refírese a área gorda formada por cunchas rotas como se pode ver nunha captura que puxen no apartado outras fotografías.
En outras fotografías poño una captura de pantalla do google maps donde aparece con este termo, Conchido.
En épocas de Franco e en castelán chámase Conchido, pero os lugareños refírense a él como O Cunchido.

Pronuncia do microtopónimo

Fotografía no lugar e coa persoa informante

Localización

Parada #	Nombre	Descripción	Latitud	Longitud
1	O cunchido	Sitúase na provincia da Coruña, no Concello de Outes, na localidade de Serra de Outes e na parroquia de Santa María de Entíns.	42,838698000	-8,902503000

Significado do microtopónimo
Segundo fontes orais a explicación do nome ven porque é un sitio onde hai moitas cunchas de moluscos debido a que dous ríos pequenos morren na desembocadura dun grande e as mareas, cando ascende o nivel de mar, as ondas, moven ás cunchas e as levan ata o interior.

Segundo a web, o Cunchido refírese a unha clase de area gorda que se deposita máis terra adentro que os areais.

Clasificación segundo o significado
Zootopónimo

Descricións das características naturais
O Conchido situase na confluencia de tres ríos, O Tambre, O Rial e o Tines; nun val moi amplo, onde as montañas aparecen ao lonxe.
Con respecto ao río máis grande, O Tambre, O Conchido situase a súa marxe dereita, metres que con respecto aos outros dous máis pequenos, situase a súa esquerda.
O termo Conchido refírese a unha parte do pobo que abrangue varias rúas e estradas. Comenza aproximadamente nas estacións de servicio e remata no que os veciños chaman Outes por unha banda e Serra de abaixo pola outra. É dicir, é unha extensión bastante grande e dependendo de como entres no google aparece como nome dunha rúa se ben os veciños refírense a él como un nucleo de poboación bastante grande.
Neste sitio podemos observar unha gran xunqueira onde anidan e habitan garzas, parrulos e ata cormoráns. Tamén viven varias especies de peixes como os muxos,troitas...

Descricións das características antrópicas
Nel había moitos aserradoiros e estaleiros. Ditos aserradoiros cortaban as árbores dos montes veciños e facían taboas e caixas de madeira que eran levadas en barco ata sitios como Valencia onde servían para transportar as laranxas.
Nunha aldea moi próxima, Coiradas, antiguamente había un castro que se derrubou e fixeron un peirao coas pedras. Actualmente xa non queda nada do castro, xa que usaron todas as pedras para facer o peirao. Meu tatarabó, que tiña un deses aserradoiros participou neso, xa que tiña barcos que entraban no peirao para cargar as caixas de madeira que logo irían a Valencia para transportar laranxas. Os barcos chamábanse Dona Josefa e Dona Joaquina que eran os nomes da súa nai e da súa sogra.
Algún aserradoiro ainda funciona, pero a maioría non e só quedan ruinas.

Actividades asociadas ao lugar
Nel celébrase o primeiro sábado de cada mes un mercadillo, e nas festas patronais dos días 15,16 e 17 de Agosto as bervenas musicais e distintas actividades lúdicas.
O día 15 está adicado a patroa da parroquia de Entíns, Sta. María, o 16 ao Corpus Cristi e o 17 a Virxe do Carme.

Mostras de tradición oral
Cantigas:
Cando meu avó era mozo Ían todos de ronda cantarlle serenatas ás mozas do Cunchido, como as seguintes:

Nena que vénde-las peras
cantas che mandaron dare?
Para ti meu queridiño
non mas mandaron contare.

Por debaixo da ponte
víronte pasar.
As pernas,María,
viñas de lavare

De la Sierra para abajo,
de la Sierra para abajo,
de la Sierra para abajo,
todas son buenas muchachas,
hijas de buena familia.

En el cielo no hay faroles,
que todas son estrellitas.
bendita sea la madre
que las parió tan bonitas.(Rep)

Presenza do microtopónimo en Galicia
No Nomenclátor aparecen outros lugares co mesmo nome: Cunchido de Darbo, Cunchido de Cerponzóns, os Cunchidos de Lourizán e os Cunchidos de Ribadumia.
En Galicia nomeada e no nomenclator aparecen tanto O Conchido como O Cunchido e todos esos lugares están en concellos costeiros o cal dame a entender que efectivamente o significado do topónimo ten que ver coas cunchas.

Fotografías do lugar

Nome e apelidos
Domingo Ramón Campos Alborés (Mingucho)

Topónimo

(no especificado)

Elba Casal Romero · 19 abril 2022 09:17

Localización

Parada #	Nombre	Descripción	Latitud	Longitud
1	Augapesada		42,889963187	-8,630628662

Significado do topónimo
(no especificado)

Clasificación segundo o significado
(no especificado)

Descricións da paisaxe onde se sitúa
(no especificado)

Mostras de tradición oral
(no especificado)

Nome, apelidos, relación contigo e idade
(no especificado)

Topónimo

Cantalarrana

Lucía Montaña Mata · 19 abril 2022 15:50

Pronuncia do topónimo

Fotografía no lugar e coa persoa informante

Localización

Parada #	Nombre	Descripción	Latitud	Longitud
1	Cantalarrana	A Coruña, Ames, Ortoño	42,852875971	-8,653975844

Significado do topónimo
O topónimo Cantalarrana fai referencia o son das ras en determinadas épocas do ano nese lugar.

Clasificación segundo o significado
Zootopónimo

Datos de interese do lugar nomeado

Descricións da paisaxe onde se sitúa
É unha zona chá, con moitas leiras e atopase moi preto da auga, polo que é unha zona moi húmida; hai casas de pedra e outros materiais. A carretera e de asfalto e é estreita.

Mostras de tradición oral
Non se documentan mostras de tradición oral.

Fotografías do lugar

Fotografías adicionais

Nome, apelidos, relación contigo e idade
Rosa María Mata Fernández; é a miña nai e ten 50 anos

Versión popular do microtopónimo

O pobo recoñece este microtopónimo como Monte de Santa Tecla, Monte de Santa Tegra e Monte de Santa Trega.

Sofía Álvarez Castro · 3 marzo 2020 20:16

Versión oficial do microtopónimo
Monte de Santa Tecla

Pronuncia do microtopónimo

Fotografía no lugar e coa persoa informante

Localización

Parada #	Nombre	Descripción	Latitud	Longitud
1	Monte de Santa Tecla	Este monte localízase na provincia de Pontevedra, no concello da Guarda e non pertence a ningunha parroquia en concreto xa que as tres parroquias (Camposancos, Santa María e Salcidos) teñen unha parte nel.	41,888508879	-8,870902061

Significado do microtopónimo
O meu informante descoñece o significado do microtopónimo, mais díxome que viña dado pola Ermida de Santa Tecla que está situada na cima do Monte. Nas fontes secundarias, atopei que Santa Tecla ou Tecla de Iconio foi a primera muller mártir, é dicir, unha muller que morreu polo seu testimonio da fé en Cristo, e foi considerada santa na Igrexa Católica e mais a Ortodoxa. Un dos edificios relixiosos adicados a esta santa é a Ermida medieval de Santa Tecla, na que gardan unha figura da mártir, donada polo Arzobispo de Tarragona (cidade da que a Santa é patroa), e bríndaselle unha procesión nas Festas de Santa Tecla, que se celebran o 23 de setembro no propio monte.

Clasificación segundo o significado
Haxiotopónimo

Descricións das características naturais
O Monte de Santa Tecla é o punto máis ao sur de Galicia, situado na desembocadura do Río Miño. Ten unha altura de 341 metros e posúe dous picos: O de San Francisco e o do Facho.
Respecto á vexetación, case non quedan plantas autóctonas, hai sobre todo piñeiros e eucaliptos, aínda que tamén se conserva laurel, acacia e castiñerio, e incluso se planta, e hai zonas nas que practicamente só hai monte baixo, destacando, xestas, toxos e outros arbustos, e na fauna podemos atopar animais de monte: xabarís, coellos, raposos, culebras, lagartos, aves como mouchos, corvos, pegas e gaivotas por estar a carón do mar.

Descricións das características antrópicas
Como característica antrópica actual, o Monte de Santa Tecla está situado a un lado do pobo, A Guarda, e hai unha estrada que serpentea a súa ladeira ata chegar á cima.
Ademáis, no monte atopamos o Castro de Santa Tecla, unha construcción da cultura castrexa que foi descuberta no siglo XX, precisamente ca construcción da estrada. Este antigo poboado consta con moitas cabanas de pedra e palla (case todas circulares, aínda que non todas) nas que vivía a xente, e outros tipos de estructuras como graneiros, ou recintos para animais, unha muralla de pedra e petroglifos de hai 2000 anos. Tamén se atoparon obxectos do poboado, como lucernas, torques e fíbulas, e estes obxectos consérvanse no Museo Arquolóxico do Monte de Santa Tecla, que se atopa no cume do Monte. Outras pezas foron a parar a outros museos como o de Pontevedra ou o Museo do Pobo Galego.
Por outra parte, xa comentei que o Monte ten dous picos, e no Pico do Facho atópanse antenas modernas de comunicacións, telefonía, etc., e no pico de San Francisco, atópanse algúns locais de hostelería, tendas de recordos, servicios hixiénicos para os visitantes e tamén o Museo.

Actividades asociadas ao lugar
Neste lugar realízanse multitude de actividades diaria e anualmente, e como causa e consecuencia, recibe moitos turistas.
Moita xente traballa no Monte de Santa Tecla xa que ten varios edificios diferentes que reciben xente con frecuencia: o Museo Arqueolóxico, que xa mencionei anteriormente, organiza visitas guiadas, e a xente aproveita a súa visita ao monte para disfrutar das vistas á desembocadura dende a propia cima do monte ou dende algunha cafetería. A xente tamén visita o castro, prescindindo ou non de guías; e mais a Vía Crucis, un camiño de pedra rodeado de cruces que vai dende a antiga Casa Forestal e a Ermida.
Hai varias festividades que están relacionadas ao Monte de Santa Tecla. Unha de elas é a Romaría de Santa Tecla, celebrada o 23 de setembro, un evento relixioso en honor á virxe de Santa Tecla. Ese día hai na Ermida misa solemne, procesión da Santa e despois consérvanse as poxas tradicionais, nas que se subastan productos da terra ou de outro tipo.
A outra festa é a miña favorita. Trátase das Festas do Monte, un evento que se celebra a segunda semana de agosto dende hai máis de cen anos. Estas festas foron evolucionando co paso do tempo, pero o que as caracteriza é o sábado do desfile, no que montóns de bandas do pobo baixan ata o porto tocando tambores e bombos, acompañados por veciños con traxe tradicional galego; e o domingo do Monte, que consiste na subida a pé ao Monte de Santa Tecla, acompañando ás bandas, comidas campestres, bailar e beber viño no que se chama "A Troulada" e xa tirando cara a noite, miles de persoas baixan cheas de viño por dentro e/ou por fora, formando o que chaman "A Desfeita",. Polas noites desa semana gran parte do pobo asiste ás verbenas con atraccións, orquestras e postos de venta.

Mostras de tradición oral
Nin meu avó nin miña avoa coñecen ningunha mostra de tradición oral relacionada co Monte de Santa Tecla, mais si que teñen algunhas lembranzas do lugar.
Meu avó contoume que en tempos de Franco, cando el era rapaz, ía xogar cos seus amigos ao Monte, e había unhas casetas militares na zona baixa, e lembra que algunha vez que se toparan con algún militar en descanso, déranlles merenda.
A miña avoa Visitación tamén ía ás veces ao Monte de Santa Tecla, a buscar "fruma" (como se lle chama alí á folla seca dos piñeiros), pero ela non reparaba tanto nos militares como noutro tipo de refuxios de pedra en ruinas, aos que a xente chamaba "as casiñas dos mouros", mais ela non coñece ningunha lenda nin mito relacionado a elas. Nunca soubo a que estaba referido "os mouros"; podería ter que ver cos musulmáns, aos que tamén se lles chamaba mouros, mais nesa zona non se ten rexistro deles. Tamén podería referirse as mouras, que son un ser mitolóxico anterior á cristianización, propio de Galicia, mais adoita estar en feminino.

Presenza do microtopónimo en Galicia
Co nome de Santa Tecla ou Santa Tegra non existen microtopónimos recoñecidos en Galicia, mais co nome de Santa Trega atopei outro lugar, na parroquia de Teis (San Salvador), que pertence ao concello de Vigo, na provincia de Pontevedra tamén.

Fotografías do lugar

Fotografías adicionais

Sons adicionais

Vídeos adicionais

Fontes secundarias empregadas
Castro de Santa Tecla - Wikipedia, la enciclopedia libre. https://es.wikipedia.org/wiki/Castro_de_Santa_Tecla, acceso o día 3/03/2020
La Ermita medieval del Monte Santa Tecla. https://www.outono.net/elentir/2015/11/21/la-ermita-medieval-del-monte-santa-tecla/, acceso o día 2/03/2020
Tecla de Iconio - Wikipedia, la enciclopedia libre. https://es.wikipedia.org/wiki/Tecla_de_Iconio#Patronazgo, acceso o día 2/03/2020
Nomenclátor - Xunta de Galicia. https://www.xunta.gal/nomenclator, acceso o día 4/03/2020
Lomba Alonso, J (2008): Microtoponimia da Guarda. Concello de A Guarda. P.86.

Nome e apelidos
Carlos Castro Álvarez
Visitación Martínez Baz (Avoa, A Guarda, 83)
Carmen Castro Martínez (Nai, A Guarda, 51)

Geography and History of Ames

Atrapa un topónimo! « Atrás Buscar: