Historia
Zoila Santiago García naceu o 31 de maio de 1952 nunha vila galega chamada Muros, era a séptima de dez irmáns, catro homes e seis mulleres. Foi a escola ate os doce anos completando a educación básica da época.
Durante a súa vida tivo numerosos traballos.
A súa familia adicábase á agricultura, e xa dende pequena ía vender os excedentes de leite, ovos e productos cultivados da casa no mercado do pobo. É unha cousa que facía tanto na súa casa, antes de casar, como na do seu marido, despois de casar. Sempre compaxinou este oficio cos seus outros traballos ata que comezou a ter fillos.
Traballou durante dous anos nunha fábrica de conservas en Muros, xa que daquela na zona había moitas conserveras e moitas persoas novas ían a traballar alí, fundamentalmente mulleres, xa que os homes ocupaban cargos máis altos.
Con 21 anos casou,e foi vivir á casa do seu marido con él e os seus pais. Alí, igual que na súa casa, axudaba nas labores do campo ó meu bisavó. Cando volvía, axudaba na casa en todo o que puidera menos en facer a comida, que era labor da miña bisavoa. Dende que morreron os pais do meu avó, encárgase de todas as tarefas da casa, aínda que agora con axuda dos meus tíos e das miñas primas. Todas estas tarefas non son remuneradas.
No 1987 decidiu montar unha granxa de coellos en Rebordelo. Era totalmente súa, facía todo ela: alimentar ós coellos, vendelos, cruzalos, vacinalos, limpar a granxa… Os días de calor, tiña que estar moi pendente deles, xa que co calor podían morrer. Estaba todo o día dándolles mangueirazos para que non lles dese un golpe de calor. Despois de cinco anos, tivo que pechar a granxa porque o coello pagábase moi mal. Durante esta época si que obtiña un beneficio da venta dos coellos, e testa tarefa axudáballe o avó cando podía, xa que él era carpintero e traballaba fora da casa.
Despois desto, traballou durante sete anos en varias casas de Muros como empregada do fogar, limpándoas e ordenandoas.
Cando os pais do meu avó enfermaron, miña avoa fíxose totalmente cargo de eles. Era a que se quedaba con eles no hospital, a que lles daba as medicinas e a que os coidaba na casa ata que faleceron.
Durante todo este tempo estivo dada de alta na Seguridade Social, polo que na actualidade está xubilada e cobra unha pensión.
En resumo, aínda que ó longo da súa vida realizou no fogar e en relación coa familia as actividades que naquela época eran propias das mulleres, tamén en diferentes etapas puido ter empregos remunerados tanto en empresas (conservera) como traballando para outras persoas (empregadad de fogar), e mesmo creou a súa propia actividade gandeira (granxa de coellos), e sempre se preocupou de pagar o que lle correspondía da seguridade social para poder ter os seus propios ingresos e unha vida mellor cando lle chegase o momento da xubilación.