Patio con(vida)

Botánica « Atrás    

Nome científico da planta

Cercis siliquastrum

 

Olalla Redondo López · 30 enero 2021 11:24


Familia da planta
Fabáceas

Nome común da planta
Árbore do amor, árbore de Xudas, ciclamor

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Localización no mapa
Parada # Nombre Descripción Latitud Longitud
1 Cercis siliquastrum 42,867234343 -8,659187862

Información histórica sobre as plantas
Usos medicinais
O foito usouse no pasado para a medicina popular como adstrinxente (deshidratación da pel e ación antiinflamatoria) e a codia como remedio á dor de cabeza e ao catarro.
Usos alimentarios
As flores teñen un gusto picante e poden comerse en ensaladas. Nalgunhas zonas os brotes florais escabechábanse con vinagre.
Usos funcionais
A madeira desta árbore non se usa para fabricar mobles porque é moi fráxil e débil. O ámbito para o que máis se usa esta planta é para o ornamental. Colócase en paseos e xardíns tanto de forma individual como en grupos. Isto faise sobre todo polo gran colorido das súas flores e pola agradable sombra que proporcionan. Tamén é útil para formar sebes de moita altura.
Usos lúdicos
Non atopei información.
Usos rituais
Non atopei información.
Lendas, refráns e mitos
Hai un mito que di que nun exemplar desta árbore foi onde se suicidou Xudas Iscariote despois de traizoar a Xesús vendéndoo ás autoridades por trinta moedas. Aínda que a planta podía co peso de Xudas, non quixo que este se suicidara e comezou a torcer o tronco para que o seu corpo chegara até o chan. Non conseguiu salvalo pero si logrou que non fora ao inferno. Dise que agora esta árbore medra encorvada, pois segue querendo salvar a Xudas da morte. Outra versión desta historia di que o suicidio de Xudas nesta árbore foi o que transformou a cor branca das flores nun rosa intenso polo sangue. Crese que o nome de árbore de Xudas é unha mala tradución do nome en francés "arbre de Judée" ou árbore de Xudea, o lugar onde se atopaba maioritariamente esta árbore.
Historia da planta
Esta árbore chegou por primeira vez a Francia durante a época das cruzadas arredor do ano 1200 e dende alí estendeuse moi rápido polo resto de Europa. Aparece indicado en moitos herbarios dos séculos XVI e XVII polo que supoñemos que era moi popular e común neste período. Durante o dominio do Imperio Bizantino, era unha das árbores que máis se daban en terras de Constantinopla e do estreito do Bósforo. Os emperadores usaban a cor morada desta árbore para os vestidos e complementos, sendo os únicos que a podían lucir. Hoxe en día, o Cercis siliquastrum é a árbore propia da cidade de Istambul e segue a haber exemplares en abundancia.

Fontes secundarias empregadas
https://www.joseeljardinero.com/arbol-del-amor-cercis-siliquastrum-flores/
28 de xaneiro Jose el jardinero

https://es.wikipedia.org/wiki/Cercis_siliquastrum
30 de xaneiro Wikipedia La Enciclopedia Libre (en castelán)

https://www.arbolesornamentales.es/cercissiliquastrum.htm
30 de xaneiro Árboles ornamentales

https://todoarboles.com/cercis-siliquastrum/
30 de xaneiro Todo árboles

http://www.botanicayjardines.com/cercis-siliquastrum/
15 de febreiro Botánica y jardines

http://herbariovirtualbanyeres.blogspot.com/2010/04/arbol.html
15 de febreiro Herbario virtual de Banyeres de Mariola y Alicante

https://guiadejardin.com/cercis-siliquastrum-el-arbol-del-amor/
15 de febrero Guía de Jardín

https://valledeelo.wordpress.com/tag/las-leyendas/
15 de febreiro El valle de Elo

https://en.wikipedia.org/wiki/Cercis_siliquastrum
16 de febreiro Wikipedia La Enciclopedia Libre (en inglés)

https://fichas.infojardin.com/arboles/cercis-siliquastrum-arbol-amor-judas-judea.htm
16 de febrero InfoJardín


Nome científico da planta

Euphorbia helioscopia 

 

Irene Rodiles Lago · 22 febrero 2021 20:26


Familia da planta
Euphorbiáceas.

Nome común da planta
Leiteiriña, ollaosol, leiteira, garrido, titímalo dos vales.

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Localización no mapa
Parada # Nombre Descripción Latitud Longitud
1 Patio IES Plurilingüe de Ames A miña planta sitúase fronte ao campo de fútbol 42,867234336 -8,659618602

Información histórica sobre as plantas
Usos medicinais
Planta de usos varios como medicinal cun valor de 2 sobre 5 de efectividade polos principios activos asociados ao seu látex frecuentemente con propiedades terapéuticas. Tamén purgantes e incluso ornamentais. En medicina popular emprégase para as verrugas e para eliminar os caios dos pés aplicando látex. Agora empréganse fármacos e outras plantas menos perigosas.
Usos alimentarios
Ao mesmo tempo ten grao de toxicidade puidendo irritante para a pel, mucosas e chegar a producir ampoias, quemazón na boca esófago e estómago intensa salivación vómitos e dor de estómago, convulsións contracción de pupilas edema pulmonar e incluso de maior gravidade.
Debe evitarse o contacto do látex coa pel pois pode producir dermatitis e si o látex vai aos ollos, naríz ou boca xera irritacións ou inflamacións dolorosas.
Si tomamos esta substancia pode chegar a ser mortal, dependendo da cantidade.
Os animais herbívoros respectan estas prantan e non se acercan a elas pero hai casos de animais intoxicados ao comer herba e forraxe que contén esta pranta seca no seu interior.

Usos funcionais
Debido ao látex ten uso na industria e incluso para teñir (as inflorescencias proporcionan cor amarillento na la utilizando como mordiente alumbre). Curiosamente emprégase na industria farmacéutica.
Usos lúdicos
Non atopei información.
Usos rituais
Non atopei información.
Lendas, refráns e mitos
Non atopei información.
Historia da planta
Esta planta, de porte y cobertura diversa, terófitos (só perduran as semillas na época desfavorable). Require de chans lixeiros ou medios, moita luz e pouca humidade para xerminar e aparece con frecuencia de xeito espontáneo en terreos baldíos, chairas, á beira das estradas e fóra da franxa do bosque nas rexións temperadas de Europa. Os chans precisan ser nitrificados, máis ben alcalinos, iluminados, en xeral en zonas removidas por influencia humana como cunetas, escombreras, bordes de camiños, hortas, eirais etc. Entre o nivel do mar e 1500 metros de altitude.
Crece a plena luz ainda que soporta sombra. Pisos colinos. Precisa Calor. Continentalidade Intermedia e Chans moderadamente secos a húmidos. En canto a acidez chans ricos en bases; pH 5.5 - 8; indicadora de alcalinidade. 

As especies arbustivas, arbóreas case exclusiva nos trópico e subtrópicos. Das especies recoñecidas en europeas autóctonas son herbáceas con follas sen estipulas, inflorescencia primaria pleocasial, ciatios con nectarios sen apéndices pealodeos e semillas con carúncula.

Distínguense dos subespecies:
A helioscopia, mayor (ata 40 cm), cun so taio (as veces pouco ramificada na base) e radios da inflorescencia pelosos, e
A helioscopioides, menor (ata 10 cm), con varios taios e radios da inflorescencia glabros.
Florece desde xaneiro-febreiro ata maio-xuño.

Fontes secundarias empregadas
www.plantasyhongos.es/herbarium/htm/Euphorbia_helioscopia.htm, Acceso día 02/02/2021.
www.plantasyhongos.es/herbarium/htm/Euphorbiaceae.htm. Acceso día 02/02/2021.
Romero Buján MI (2008): Catálogo da flora de Galicia. IBADER. Instituto de Biodiversidade Agraria e Desenvolvemento Rural. Universidade de Santago de Compostela, Campus Universitario s/n E-27002 Lugo, Galicia. Pp 58-59.
www.youtube.com/watch?v=xDpP1mNMNIs. Euphorbia Helioscopia @ Fiori e piante della montagna bellunese 02.04.2015. Acceso día 02/02/2021.
www.theplantlist.org/about/#wcs. The Plants list. A working list of all plant species. Acceso día 02/02/2021.
www.floraiberica.es/floraiberica/texto/pdfs/08_108_06%20Euphorbia.pdf. Acceso día 02/02/2021 C.Benedi, J.Molero, J.Simon & J. Vinces Pp.211-285
www.asturnatura.com/especie/euphorbia-helioscopia.html. Accesos días 02/02/2021 e 14/02/2021.
asturnwww.youtube.com/watch?v=xDpP1mNMNIs. Euphorbia Helioscopia @ Fiori e piante della montagna bellunese 02.04.2015. Acceso día 02/02/2021atura.com "Euphorbia helioscopia L.". Asturnatura.com [en línea]. Num. 127, 10/05/07. Consulta: 02/02/2021. www.asturnatura.com/especie/euphorbia-helioscopia.html>.ISSN188 5068.
www.wikiwand.com/es/Euphorbia_helioscopia. 08/02/2021 Sobre historia de planta.
floradegalicia.wordpress.com/2017/10/18/euphorbia-helioscopia-subsp-helioscopia/. 14/02/2021 Flora de Galica (identificando plantas y otras cosas por la naturaleza gallega.
lantassilvestresdeasturias.blogspot.com/2019/05/lecherina-lechetrezna-comun-lecheruela.html. 16/02/2021. Plantas silvestres de Asturias.
acorral.es/malpiweb/florayfauna/lecherula.html 16/02/2021 (material gráfico nombre común).
Coleccións
FCO: Portal de Datos de GBIF, www.gbif.net. 28-07-2009. Herbario FCO, Facultade de Ciencias de Oviedo. Consulta. 02/02/2021.
LEB-CORMO: Portal de Datos de GBIF, www.gbif.net. 28-07-2009. Herbario da Universidade de León. Consulta. 02/02/2021.
www.floraiberica.es/floraiberica/texto/pdfs/08_108_06%20Euphorbia.pdf consulta 16/02/2021.
www.unavarra.es/herbario/htm/Euph_heli.htm. Consulta 18/02/2021


Nome científico da planta

Daucus carota

 

Nerea Saavedra Rey · 25 mayo 2021 23:01


Familia da planta
Umbelíferas

Nome común da planta
Cenoria brava
Cenoria silvestre

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Localización no mapa
Parada # Nombre Descripción Latitud Longitud
1 Daucus carota Aquí encontrase a cenoria brava 42,867274104 -8,659444670

Información histórica sobre as plantas
Usos medicinais
Non atopei información
Usos alimentarios
Non atopei información
Usos funcionais
Non atopei información
Usos lúdicos
Non atopei información
Usos rituais
Non atopei información
Lendas, refráns e mitos
Non atopei información
Historia da planta
Antigamente era considerada a planta da calefacción

Fontes secundarias empregadas
Imaxes: Sabela Cobas
https://es.wikipedia.org/wiki/Daucus_carota
https://www.elblogdelatabla.com/2014/06/daucus-carota-en-el-origen-y-el-camino.html
http://acorral.es/malpiweb/florayfauna/zanahoriasilvestre.html


Nome científico da planta

O nome científico desta árbore é Thuja plicata.

 

Andrea Quintáns Reimúndez · 5 febrero 2025 20:37


Familia da planta
A árbore sobre a que realizo este estudo pertence á familia Cupresáceas (Cupressaceae).

Nome común da planta
Esta árbore coñécese co nome común de Tuia xigante. Ademais, en diferentes rexións pode recibir outros nomes, como cedro vermello occidental, cedro xigante ou arborvitae xigante. En inglés, é moi coñecida como Western Redcedar.

Información destacada
A Tuia xigante é coñecida pola súa impresionante altura, podendo superar os 70 metros no seu hábitat natural. A súa madeira lixeira, aromática e resistente á podremia foi fundamental para as culturas indíxenas do noroeste americano, que a empregaban na construción de canoas e tótems. Hoxe en día, é apreciada en xardinería pola súa beleza e resistencia.Tamén se emprega na carpintaría e mesmo na fabricación de guitarras e postes.

Información botánica da planta
Procedencia
A Thuja plicata, coñecida como Tuia xigante ou Cedro vermello occidental, é orixinaria da costa oeste de América do Norte, estendéndose desde o sueste de Alasca ata o norte de California, e cara ao leste ata o oeste de Montana. Prefire áreas con clima húmido e suave, e adoita encontrarse en vales fluviais e zonas montañosas ata os 1.800 metros de altitude.

En Galicia, esta especie foi introducida como planta ornamental en xardíns e parques debido ao seu porte impoñente e á súa resistencia ao frío. Non hai unha data exacta da súa introdución, pero é probable que fose plantada en Galicia durante o século XIX ou principios do XX, coincidindo co interese por especies exóticas nos xardíns europeos.
Descrición xeral
A Tuia xigante é unha árbore perennifolia que pode acadar alturas de ata 70 metros no seu hábitat natural, aínda que en cultivo adoita ser máis pequena. Presenta unha copa piramidal e estreita, con pólas horizontais que se dispoñen en planos aplanados. A súa casca é delgada, de cor canela, con fendas lonxitudinais que se desprenden en longas tiras.
Tronco ou talo
O tronco da Thuja plicata é recto e cilíndrico, podendo acadar diámetros significativos nas árbores máis vellas. A casca é delgada, de cor marrón grisáceo, e está fisurada en bandas verticais que se desprenden en tiras longas. Nas árbores novas, a casca é máis lisa, volvéndose máis rugosa co tempo.
Folla
As follas son escamiformes, dispostas en catro filas ao longo das pólas, formando ramillas aplanadas. Son de cor verde escura na parte superior e presentan bandas estomáticas esbrancuxadas na parte inferior. Cando se esmagan, desprenden un aroma forte que lembra á piña. As follas individuais miden entre 1 e 4 mm de longo e son perennes, permanecendo na árbore durante todo o ano.
Flor
A Thuja plicata é unha especie monoica, o que significa que presenta flores masculinas e femininas na mesma árbore. As flores masculinas son pequenas, de cor vermella ou púrpura ao principio, e liberan pole amarelo na primavera. As flores femininas son conos elipsoides, verdes ou púrpuras ao comezo, que maduran a unha cor marrón no outono, aproximadamente seis meses despois da polinización.
Froito
O froito é un cono delgado, de 10 a 18 mm de longo e 4 a 5 mm de ancho, composto por 8 a 12 escamas delgadas e superpostas. Os conos son verdes ao principio e maduran a unha cor marrón no outono, abríndose na madurez para liberar as sementes, que son pequenas, de aproximadamente 4 a 5 mm de longo, con dúas ás papiráceas que facilitan a súa dispersión polo vento.

Información histórica sobre as plantas
Usos medicinais
Non atopei información específica sobre os usos medicinais da Thuja plicata. Con todo, especies relacionadas como a Thuja occidentalis son coñecidas polas súas propiedades medicinais, incluíndo accións antivirais, antiinflamatorias e expectorantes. Porén, debido á presenza de compostos tóxicos como a tuyona, o seu uso debe ser supervisado por profesionais de saúde. (https://www.tuasaude.com/tuia-thuja-occidentalis/)
Usos alimentarios
Non atopei información sobre usos alimentarios da Thuja plicata.
Usos funcionais
A madeira da Thuja plicata é lixeira, suave, aromática e moi duradeira. Os nativos americanos utilizábana para construír canoas e tótems monumentais. Na actualidade, emprégase na construción, especialmente en exteriores, carpintaría, caixotaría e postes. Tamén se utiliza para fabricar caixas de guitarras debido ás súas propiedades acústicas.
Usos lúdicos
Non atopei información sobre usos lúdicos da Thuja plicata.
Usos rituais
Non atopei información específica sobre usos rituais da Thuja plicata.
Lendas, refráns e mitos
Non atopei información sobre lendas, refráns ou mitos relacionados coa Thuja plicata.
Historia da planta
Non atopei información sobre a relación da Thuja plicata con personaxes ou eventos históricos específicos.

Fontes secundarias empregadas
Para documentarme neste traballo, utilicei as seguintes fontes secundarias:

-https://en.wikipedia.org/wiki/Thuja_plicata.
-https://jb.utad.pt/especie/Thuja_plicata
-https://www.tuasaude.com/tuia-thuja-occidentalis/
-https://jb.utad.pt/especie/Thuja_plicata
-UBC Botanical Garden. "Western Redcedar (Thuja plicata)". https://botanicalgarden.ubc.ca/.
-USDA Plants Database. "Thuja plicata". https://plants.usda.gov/home.


Nome científico da planta

Quercus robur

 

Guillermo Meizoso Tourís · 16 febrero 2021 12:50


Familia da planta
Fagáceas

Nome común da planta
Carballo americano, Cagiga, Carballo, Roble, Roble albar.

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Localización no mapa
Parada # Nombre Descripción Latitud Longitud
1 Lugar do Carballo IESP ames Esta é a zona onda saquei a foto, non seo se se puso a ubicación correctamente. 42,868657653 -8,658488405

Información histórica sobre as plantas
Usos medicinais
Co tronco e follaxe pódese aliviar emorroides, tamen pódese controlar emorraxias e frenar as diarreas coa sua consumición.
Usos alimentarios
Pódese comer o seu froito, ainda que non é algo abituai.
Usos funcionais
Podése facer: mobiliario, mobles e ferramentas pola sua dureza, tamen pola sua calidade, encontramos que pódese facer instrumentos coma un piano por que resoa na madeira.
Usos lúdicos
Pódese facer diferentes xogetes, coma un cascanoces, figuriñas ou peonzas, pola calidade do material pola resistencia.
Usos rituais
Non atopei información, non aparece nada sobre rituais.
Lendas, refráns e mitos
Dise que pode ter boa ou mala sombra, dependendo de se as ramas están como entretellidas ou non, se a sombra da ocos de luz iso e mala sombra.
Refráns: dun so golpe non derribase o roble, espíritu nobre coma un roble.
Historia da planta
Utilizase para construción principaimente.

Fontes secundarias empregadas
Busca palabre, árboles monumentales,maderea e wikipedia.


Nome científico da planta

Trachycarpus fortunei

 

Celia Fuentes Fandiño · 7 febrero 2025 17:00


Familia da planta
Aracáceas

Nome común da planta
Palmeira de abano

Información destacada
A Palmeira de abano, tamén coñecida como Trachycarpus fortunei, é unha planta que aínda que aparentemente pareza tropical polas súas follas en forma de abano e aspecto éxotico, é ideal para os países mediterráneos pola súa alta resistencia ao frío e altas temperaturas. Pódese utilizar a fibra das follas para fabricar cestos ou alfombras, entre moitas actividades artesanais.

Información botánica da planta
Procedencia
Orixinaria da China central e oriental, cunha alta presenza nos países mediterráneos, pola súa boa resistencia ao frío e ás altas temperaturas. É común atopala en xardíns costeiros de Galicia.

Foi introducida en Europa a mediados do século XIX polo botánico Robert Fortune e chegará a Galicia a finais do século XIX ou comezos do XX, a través de sementes e plantas importadas para xardíns botánicos e pazos.

O motivo principal da súa introdución era decorativo, ao ser unha planta visiblemente exótica e, para algúns, bonita para poñer nas casas. Tamén poden ser usadas as fibras das follas para facer cordas ou cestos debido a súa forte resistencia.
Descrición xeral
É unha planta que pode alcanzar dende os oito a quince metros de altura. Ocupa bastante espazo polas súas follas grandes en forma de abano e ten un tronco moi groso.
Tronco ou talo
É un tronco ríxido e erguido, de cor marrón de diferentes tonalidades e rugoso. Pode chegar ata medir uns 15 metros de altura.
Folla
Ten as follas grandes divididas en seccións, de cor verde forte e o conxunto delas forma un abano, característica que fai que sexa distinguida facilmente.
Flor
A súa temporada de floreamento é en primaveira. As súas flores son pequenas e non son doadas de ver, de cor verde e amarela e saen entre as follas.
Froito
O froito da Trachycarpus fortunei é pequeno, redondeado e de cor negra, non é especialmente atractivo nin sabroso para os humanos, pero é consumido por algún animal.

A produción de froitos ocorre despois da floración, normalmente a finales de verán ou outono. Necesita o proceso de polinizació para producir froito, este proceso é facilitado por insectos que se achegan ás flores durante a primavera e principios do verán.

Información histórica sobre as plantas
Usos medicinais
Non atopei información.
Usos alimentarios
Non atopei información.
Usos funcionais
As fibras das follas son moi resistentes e usáronse tradicionalmente para fabricar cordas, cestos, alfombras e outros produtos artesanais. A madeira do tronco, pode empregarse en algúns traballos de carpintería para fabricar ferramentas simples ou pequenas estruturas.
Usos lúdicos
Non atopei información.
Usos rituais
Non atopei información.
Lendas, refráns e mitos
Non atopei información.
Historia da planta
Esta planta está relacionada cun personaxe histórico, o botánico Robert Fortune. Foi el quen introduciu esta planta en Europa. Viaxou a China para estudar a flora e a fauna do país, e foi responsable de traer diversas plantas exóticas.

Fontes secundarias empregadas
Wikipedia: https://gl.wikipedia.org/wiki/Palmeira_de_abano e https://es.wikipedia.org/wiki/Robert_Fortune#Algunas_publicaciones
acceso en ambos enlaces o día 07/02/2025.
Naturalista UY: https://www.naturalista.uy/taxa/64323-Trachycarpus-fortunei
acceso o día 07/02/2025.


Nome científico da planta

Hedera helix.

 

Mauro Rodríguez González · 22 febrero 2021 19:00


Nome común da planta
Hiedra.

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Localización no mapa
Parada # Nombre Descripción Latitud Longitud
1 Sur Hay bastantes sitios en el instituto donde se puede encontrar,en árboles,muros, paredes... Yo pùse este sitio ya que es en el que mas abundancia de esta planta hay. 42,867156576 -8,658849631

Información histórica sobre as plantas
Usos medicinais
Esta planta contiene taninos y sales en sus hojas, los cuales pueden utilizarse para curar heridas y llagas.
También es muy buena para el sistema respiratorio.
Además, las saponinas de la planta ayudan a combatir la celulitis y reducir las varices.
Usos alimentarios
Non atopei información.
Usos funcionais
Esta planta es muy barata y se puede usar como decoración en interiores como hasta exteriores.
Usos lúdicos
Non atopei información.
Usos rituais
Non atopei información.
Lendas, refráns e mitos
Non atopei información.
Historia da planta
Se cree que su fácil dispersión por las aves la ayudó a colonizar de nuevo amplias zonas de donde había desaparecido durante las glaciaciones.


Nome científico da planta

Castanea sativa

 

Liam Jabif Flores · 22 febrero 2021 21:28


Familia da planta
Fagáceas

Nome común da planta
Castaño

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Localización no mapa
Parada # Nombre Descripción Latitud Longitud
1 Castiñeiro 42,868003579 -8,658288498

Información histórica sobre as plantas
Usos medicinais
El castaño es una planta que destaca porque contiene muchos taninos. Los taninos son componentes que, utilizados inadecuadamente resultan tóxicos, sin embargo un uso medicinal de los mismos les confiere propiedades astringentes, bacteriostáticas, expectorantes, calmantes y antitusivas.
Usos alimentarios
Son ricas en calcio, hierro y magnesio o lo que es lo mismo, son altamente remineralizantes. Destacan además por su contenido en vitaminas del grupo B. Estos nutrientes las hacen adecuadas en la anemia y la debilidad ósea, lo mismo que en casos de nerviosismo y ansiedad.
Usos funcionais
A partir de este árbol se puede utilizar su madera para crear muebles, herramientas,etc.
Usos lúdicos
No encontré ninguna información
Usos rituais
No encontré ninguna información
Lendas, refráns e mitos
El árbol más antiguo de los Kew Gardens, cerca de Londres (Inglaterra), es un castaño. Sin embargo, la leyenda más extendida cuenta que bajo este árbol se celebró en 1501 una misa, en la que el rey Fernando el Católico (1479-1516) y su ejército pidieron la bendición antes de la batalla por la conquista de Marbella.
Hay algunos refranes como estos: Agosto seco, castaña en cesto. Agua de agosto, ni buen nabo ni buen magosto. Al nogal y al castaño no le valen el engaño.
Hay leyendas alrededor de este árbol. Se decía que el primer herrero consiguió robarle el secreto de la sierra al diablo, diciéndole que en el pueblo ya habían inventado la sierra, a lo que el diablo respondió: “eso ye que vísteis la fueya’l castañu”. El herrero le responde: “Nun la viemos pero ya la veremos”. Así, fijándose en la hoja dentada de este árbol inventa la sierra.
Historia da planta
El castaño es originario de las regiones mediterráneas de Europa. En el mundo se producen unas 500.000t y España produce unas 18.000t. Durante mucho tiempo se ha creído que el castaño había sido traído de Oriente a Europa en la época romana; pero posteriormente esa tesis se desmintió por las excavaciones de zonas prehistóricas, resultando que desde el fin del Terciario existían castaños ancestrales en Europa y se clasificó como planta indígena de las regiones mediterráneas. Poco a poco se ha introducido en los demás países europeos, y actualmente se encuentra en Portugal, España, Francia, Italia, Suiza, Grecia, Turquía, Austria, Hungría, Rumanía, antiguas Yugoslavia y Checoslovaquia, Sur de Bélgica e Inglaterra y algún ejemplar en Holanda. Su área natural se extiende por la parte meridional de Europa, desde el sur de Inglaterra y la Península Ibérica hasta las proximidades del Mar Caspio, islas atlánticas de Canarias y Madeira y norte de Marruecos y Argelia. Artificialmente se ha introducido hasta el norte de Alemania y el sur de Suecia, aunque en esas latitudes su cultivo no es del todo fructífero. La producción mundial es de 500.000 toneladas, siendo la producción europea de 120.000t. En España, las comunidades donde el cultivo del castaño tiene mayor importancia son Asturias, Galicia, Cataluña y Castilla-León; con una producción total de unas 18.000t. De hecho, el nombre Spanish Chestnut o Castaña Española, se debe seguramente al que el norte de Europa importa castañas de España, donde este fruto tiene un valor tradicional, particularmente el primero de noviembre, Día de Todos los Santos.

Fontes secundarias empregadas
http://etimologias.dechile.net/?castan.a Acceso el 22/2/2021
https://www.frutas-hortalizas.com/Frutas/Origen-produccion-Castana.html Acceso el 23/2/2021
http://losarbolesinvisibles.com/historias-de-castanos/ Acceso el 23/2/2021
https://datosatutiplen.wordpress.com/2017/09/25/refranes-sobre-el-castano-y-las-castanas/ Acceso el 23/2/2021


Nome científico da planta

Fagus sylvatica

 

Laura Mojón Villares · 7 febrero 2025 11:14


Familia da planta
Fagáceas

Nome común da planta
Faia

Información destacada
Paréceme interesante poñer que é unha árbore caducifolia, de madeira resistente e dura, que tolera o frío moi ben e que o seu froito úsase como alimento para o gando e pode ser comestible para o ser humano, aínda que o seu exceso pode provocar dores estomacais.

Información botánica da planta
Procedencia
En Galicia, é orixinaria da serra do Courel e dos Ancares, aínda que aí hay un aislamento de determinados faiais. Outra rexión de procedencia na que hay unhas masas de faiais aislados é o Val de Arán.

Atendendo a un ámbito máis xeral, separáronse nas diferentes rexións masas limítrofes de importante extensión, con posible intercambio xenético en determinadas zonas pero con diferencias climáticas, como os faiais dende a Cordilleira Cantábrica ata o Pirineo Occidental.
Descrición xeral
É unha árbore caducifolia con polas dispostas horizontalmente, o que crea unha sombra que impide medrar outras especies no seu sotobosque. É de montaña pois tolera ben o frío e esixe alta humidade. Adáptase a solos silíceos e calcarios e ten un crecemento lento.
Tronco ou talo
É unha árbore de carácter robusto, de tronco grisáceo ou embranquecido que presenta unha cortiza xeralmente lisa e pode chegar ata os 40 metros de altura.
Folla
As follas son caducas e elípticas u ovaladas, cos nervios moi marcados e miden de 5 a 10 cm de largo. Además, son lampiñas por ambas caras excepto no marxe, que ten peliños a modo de cilios que se ven moi ben a contraluz. Son de cor verde vivo cando son xóvenes, voltándose máis escuras na madurez.
Flor
Ten flores de ambos os dous xéneros. As flores masculinas están agrupadas en cabezas colgantes de largos filamentos. As femeninas están erguidas, con unnha envolta formada por catro pezas que da lugar á cúpula do froito, cuberta por picos brandos e que no seu interior alberga 1 ou 2 faiucos.
Froito
O froito se denomina faiuco​ contén de unha a tres sementes, aínda que o máis frecuente é que sexan dous. Os faiucos teñen forma de tetraedro, alargados e comestibles (con sabor a pipa de xirasol) encerrados nunha cúpula cuberta de cerdas bastante separadas. Ao madurar ábrese en catro valvas liberando as sementes. Ademais, úsanse como froito para o gando.

Información histórica sobre as plantas
Usos medicinais
Popularmente úsase no tratamento dos síndromes gripales, resfriados, bronquitis, farinxitis, odontalxias, diarreas e para "rebaixar o sangue".
Usos alimentarios
Os faiucos maduran en outono e era costume comelos crudos unha vez pelados, como se de pipas se tratara, nas zonas de Aragón, Asturias, Cantabria, e os lugares onde medraba. Os faiucos son froitos oleaxinosos, e en amplas zonas do cantábrico despois da Guerra Civil chegaron a recollerse para vendelos e extraer aceite, que se usaba para guisar, elaborar xabón e para os candiles.
Usos funcionais
Cubertos, pezas do tear, cadeiras e mobiliario en xeral se facían con madeira de faia en Cantabria, Asturias, Castela e León, Navarra e País Vasco. Nestas zonas usouse para tallar calzado de madeira como albarcas e zocos, pois as faias son duras e resistentes. A madeira usouse para elaborar ferramentas e utensilios de todo tipo: arados, palas para os fornos, mangos, esquís, pratos ou xugos.
Usos lúdicos
En Mallorca usouse a madeira para fabricar tamboriles e en Cantabria para chiflas. Tamén en Cantabria e nos Picos de Europa as bolas coas que se xogaba aos bolos eran de faia. Tamén se usaba para fabricar trompos.
Usos rituais
No País Vasco e Navarra, en Noiteboa era costume encender o lume na casa con unha gran faia que se traía expresamente para a ocasión. O tronco mantíñase no lume durante días ata que se consumira. En Piloña, Asturias, coas follas se facía o solo dos belenes. No Val de Arán solía talarse unha faia longa o 3 de maio, día de Santa Cruz. De forma similar o día de San Xoán en moitas vilas do País Vasco e Navarra se colocaba unha gran faia no centro da vila.
Lendas, refráns e mitos
En galicia, non atopei información. Só atopei que hai unha lenda sobre a faia no País Vasco, que remata coa faia considerada benefactora dos pastores.
Historia da planta
Non atopei información sobre este apartado.

Fontes secundarias empregadas
https://artsandculture.google.com/story/AQWxgSheI4y-AQ?hl=es
https://es.wikipedia.org/wiki/Fagus_sylvatica
https://www.miteco.gob.es/content/dam/miteco/es/biodiversidad/publicaciones/Fagus_sylvatica_tcm30-139348.pdf
https://www.mapa.gob.es/es/desarrollo-rural/temas/caminos-naturales/caminos-naturales/detalle_punto_interes.aspx?tcm=tcm:30-583391&id_camino=011500&topologia=Vegetaci%C3%B3n&origen=Destacados
https://www.arbolapp.es/especies/ficha/fagus-sylvatica/
https://www.navarra.es/mapacultivos/htm/sp_fagus_sylvatica.htm
https://www.fitoterapia.net/vademecum/plantas/haya.html
https://conecte.es/index.php/es/plantas/900-fagus-sylvatica/usos-tradicionales
https://1276orozko.wordpress.com/2013/11/16/la-leyenda-del-haya-euskal-mitologia/


Nome científico da planta

O nome científico e Acer Rubrum

 

Hugo Palacios Agrafojo · 22 febrero 2021 19:16


Familia da planta
Pertence a familia da Sapindáceas

Nome común da planta
Pradeiro vermello

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Localización no mapa
Parada # Nombre Descripción Latitud Longitud
1 pradeiro vermello 42,868019084 -8,659095103

Información histórica sobre as plantas
Usos medicinais
Non atopei
Usos alimentarios
Non atopei
Usos funcionais
Utilizábase para facer puntas para as lanzas
Usos lúdicos
Non atopei
Usos rituais
Non atopei
Lendas, refráns e mitos
Non atopei ningún refrán ou lenda sobre esta árbore . Pregunteille tamén aos meus pais es avós , e tampouco sabían
Historia da planta
Antes utilizabanse para facer puntas das lanzas . Pode chegar a vivir aos 200 anos

Fontes secundarias empregadas
Utilicei algunhas páxinas para asegurarme de que o que estaba a documentar era verdadeiro