Patio con(vida)

Botánica « Atrás    

Nome científico da planta

Fagus sylvatica

 

Laura Mojón Villares · 7 febrero 2025 11:14


Familia da planta
Fagáceas

Nome común da planta
Faia

Información destacada
Paréceme interesante poñer que é unha árbore caducifolia, de madeira resistente e dura, que tolera o frío moi ben e que o seu froito úsase como alimento para o gando e pode ser comestible para o ser humano, aínda que o seu exceso pode provocar dores estomacais.

Información botánica da planta
Procedencia
En Galicia, é orixinaria da serra do Courel e dos Ancares, aínda que aí hay un aislamento de determinados faiais. Outra rexión de procedencia na que hay unhas masas de faiais aislados é o Val de Arán.

Atendendo a un ámbito máis xeral, separáronse nas diferentes rexións masas limítrofes de importante extensión, con posible intercambio xenético en determinadas zonas pero con diferencias climáticas, como os faiais dende a Cordilleira Cantábrica ata o Pirineo Occidental.
Descrición xeral
É unha árbore caducifolia con polas dispostas horizontalmente, o que crea unha sombra que impide medrar outras especies no seu sotobosque. É de montaña pois tolera ben o frío e esixe alta humidade. Adáptase a solos silíceos e calcarios e ten un crecemento lento.
Tronco ou talo
É unha árbore de carácter robusto, de tronco grisáceo ou embranquecido que presenta unha cortiza xeralmente lisa e pode chegar ata os 40 metros de altura.
Folla
As follas son caducas e elípticas u ovaladas, cos nervios moi marcados e miden de 5 a 10 cm de largo. Además, son lampiñas por ambas caras excepto no marxe, que ten peliños a modo de cilios que se ven moi ben a contraluz. Son de cor verde vivo cando son xóvenes, voltándose máis escuras na madurez.
Flor
Ten flores de ambos os dous xéneros. As flores masculinas están agrupadas en cabezas colgantes de largos filamentos. As femeninas están erguidas, con unnha envolta formada por catro pezas que da lugar á cúpula do froito, cuberta por picos brandos e que no seu interior alberga 1 ou 2 faiucos.
Froito
O froito se denomina faiuco​ contén de unha a tres sementes, aínda que o máis frecuente é que sexan dous. Os faiucos teñen forma de tetraedro, alargados e comestibles (con sabor a pipa de xirasol) encerrados nunha cúpula cuberta de cerdas bastante separadas. Ao madurar ábrese en catro valvas liberando as sementes. Ademais, úsanse como froito para o gando.

Información histórica sobre as plantas
Usos medicinais
Popularmente úsase no tratamento dos síndromes gripales, resfriados, bronquitis, farinxitis, odontalxias, diarreas e para "rebaixar o sangue".
Usos alimentarios
Os faiucos maduran en outono e era costume comelos crudos unha vez pelados, como se de pipas se tratara, nas zonas de Aragón, Asturias, Cantabria, e os lugares onde medraba. Os faiucos son froitos oleaxinosos, e en amplas zonas do cantábrico despois da Guerra Civil chegaron a recollerse para vendelos e extraer aceite, que se usaba para guisar, elaborar xabón e para os candiles.
Usos funcionais
Cubertos, pezas do tear, cadeiras e mobiliario en xeral se facían con madeira de faia en Cantabria, Asturias, Castela e León, Navarra e País Vasco. Nestas zonas usouse para tallar calzado de madeira como albarcas e zocos, pois as faias son duras e resistentes. A madeira usouse para elaborar ferramentas e utensilios de todo tipo: arados, palas para os fornos, mangos, esquís, pratos ou xugos.
Usos lúdicos
En Mallorca usouse a madeira para fabricar tamboriles e en Cantabria para chiflas. Tamén en Cantabria e nos Picos de Europa as bolas coas que se xogaba aos bolos eran de faia. Tamén se usaba para fabricar trompos.
Usos rituais
No País Vasco e Navarra, en Noiteboa era costume encender o lume na casa con unha gran faia que se traía expresamente para a ocasión. O tronco mantíñase no lume durante días ata que se consumira. En Piloña, Asturias, coas follas se facía o solo dos belenes. No Val de Arán solía talarse unha faia longa o 3 de maio, día de Santa Cruz. De forma similar o día de San Xoán en moitas vilas do País Vasco e Navarra se colocaba unha gran faia no centro da vila.
Lendas, refráns e mitos
En galicia, non atopei información. Só atopei que hai unha lenda sobre a faia no País Vasco, que remata coa faia considerada benefactora dos pastores.
Historia da planta
Non atopei información sobre este apartado.

Fontes secundarias empregadas
https://artsandculture.google.com/story/AQWxgSheI4y-AQ?hl=es
https://es.wikipedia.org/wiki/Fagus_sylvatica
https://www.miteco.gob.es/content/dam/miteco/es/biodiversidad/publicaciones/Fagus_sylvatica_tcm30-139348.pdf
https://www.mapa.gob.es/es/desarrollo-rural/temas/caminos-naturales/caminos-naturales/detalle_punto_interes.aspx?tcm=tcm:30-583391&id_camino=011500&topologia=Vegetaci%C3%B3n&origen=Destacados
https://www.arbolapp.es/especies/ficha/fagus-sylvatica/
https://www.navarra.es/mapacultivos/htm/sp_fagus_sylvatica.htm
https://www.fitoterapia.net/vademecum/plantas/haya.html
https://conecte.es/index.php/es/plantas/900-fagus-sylvatica/usos-tradicionales
https://1276orozko.wordpress.com/2013/11/16/la-leyenda-del-haya-euskal-mitologia/


Nome científico da planta

Taraxacum officinale

 

Candela Pardo Pardal · 30 mayo 2021 21:16


Familia da planta
Asteráceas ou Compostas (familia de anxiospermas con maior riqueza e variedade biolóxica)

Nome común da planta
Dente de león, mexacán, mexacamas, amargón, achicoria amarga

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Fontes secundarias empregadas
http://www.casapia.com/Paginacast/Paginas/Paginasdemenus/MenudeInformaciones/PlantasMedicinales/DienteDeLeon.htm
http://www.biopedia.com/diente-de-leon-comun
ttps://colleitadores.blogspot.com/2018/03/dente-de-leon-herbas-de-galicia.html
https://www.dieti-natura.es/plantas-y-activos/diente-de-leon.html


Nome científico da planta

Frangula alnus

 

Pedro Dieste Piñeiro · 7 febrero 2025 16:37


Familia da planta
Ramnáceas

Nome común da planta
Sanguiño

Información destacada
O Sanguiño ou Frangula alnus é un arbusto nativo de Europa, Asia e o norte de África, que se encontra principalmente nas zonas nortes e occidentais da Península Ibérica. Frangula fai referencia as súas pólas quebradizas, mentres que Sanguiño fai referencia aos seus pequenos froitos avermellados. Este arbusto medra de un a catro metros e as súas follas caducas serven de alimento para algunhas especies de eirugas, que despois se transforman en bolboretas, e as flores para a elaboración de mel por parte das abellas. Tamén é moi usada para facer infusións con propiedades laxantes e para tintes de distintas cores, ademais de aparecer no refrán "Dereito coma un pau de sanguiño".

Información botánica da planta
Procedencia
Arbusto nativo de Europa, Asia e o norte de África. Está moi disperso pola Península, pero atópase máis no norte e en occidente.
Descrición xeral
O Sanguiño é un arbusto pequeno, non espiñoso, con moitas ramas erguidas, e que ten un tamaño comprendido entre un e catro metros.
Tronco ou talo
A súa corteza é lisa e avermellada cando é xoven, pero co tempo vólvese máis gris.
Ademais presenta manchas chamadas lenticelas.
Folla
As follas son caducas, simples, alternas, ovalaladas, lustrosas pola face e mates polo envés de 2-14 cm de largo por 1-6 cm de ancho.
Flor
As súas flores son verdosas e pouco visibles, e florece entre os meses de maio e xullo.
Froito
Os seus froitos son vermellos e escurecen ao madurar, son do tamaño dun gisante e contan con dúas ou tres sementes dentro. Os froitos comezan a madurar a mediados de agosto.

Información histórica sobre as plantas
Usos medicinais
O Sanguiño conta con varios usos, é moi utilizado como laxante, de forma natural en infusións de herbas compostas, e en forma de po e de extracto aparece en numerosas especialidades. A parte medicinal atópase na casca seca do talo e das ramas, recóllese principalmente entre os Balcáns e Polonia, no momento da floración.
Usos alimentarios
Utilízase para facer infusións cun efecto laxante.
Usos funcionais
Este arbusto ten múltiples usos, as súas ramas máis finas úsanse para facer cestos, o carbón da súa madeira utilízase para facer pólvora, tamén se utiliza como decoración en parques e xardíns, úsase para acondicionador e protector da pel, como molde de zapatos, e por último, a súa corteza proporciona un tinte amarelo e os froitos inmaduros un tinte verde usado para lanas.
Usos lúdicos
Non atopei información.
Usos rituais
Non atopei información.
Lendas, refráns e mitos
O refrán "Dereito coma un pau de sanguiño".
Historia da planta
Non atopei información.

Fontes secundarias empregadas
Arbolapp
https://www.arbolapp.es/especies/ficha/frangula-alnus/
Acceso o día 7/2/25

Centro Virtual Cervantes
https://cvc.cervantes.es/lengua/biblioteca_fraseologica/r5_benitez/arraclan.htm
Acceso o día 7/2/25

El medi natural del Bages i del Moianès
https://elmedinaturaldelbages.cat/es/species/arraclan-frangula-alnus-es/#:~:text=Florece%20de%20abril%20a%20julio,comienzan%20a%20madurar%20sus%20frutos.
Acceso o día 7/2/25

Parque Nacional Ordesa y Monte Perdido
https://www.miteco.gob.es/es/parques-nacionales-oapn/red-parques-nacionales/parques-nacionales/ordesa/visita-virtual/flora/arraclan.html#:~:text=Arracl%C3%A1n%20(Frangula%20alnus),las%
Acceso o día 7/2/25

plantasyhongos.es
https://www.plantasyhongos.es/herbarium/htm/Frangula_alnus.htm
Acceso o día 7/2/25

Wikipedia
https://es.wikipedia.org/wiki/Frangula_alnus
Acceso o día 7/2/25


Nome científico da planta

Picris echioides

 

Pablo Vizcaya sanluis · 1 febrero 2021 20:17


Familia da planta
Picris

Nome común da planta
raspapernas,rompesaias ourizada,

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Localización no mapa
Parada # Nombre Descripción Latitud Longitud
1 Patio IES de Ames Ainda que non se poda entrar no centro ,esta situado detras das porterías do campo de futbol. 42,936647409 -8,678842766

Información histórica sobre as plantas
Usos medicinais
herbíanse as follas porquue tiña propiedades antidiarréicas
Usos alimentarios
Como outras plantas consumíanse as súas follas tenras usándoas como verdura cuando había necesidad.
Usos funcionais
Non atopei información.
Usos lúdicos
Non atopei información.
Usos rituais
Non atopei información.
Lendas, refráns e mitos
Non atopei información.
Historia da planta
É orixinaria da rexión mediterránea, o seu significado do nome en griego é amargo

Fontes secundarias empregadas
https://www.asturnatura.com/especie/picris-echioides.html
https://www.unavarra.es/herbario/htm/Picr_echi.htm
https://es.wikipedia.org/wiki/Picris
e outras mais que non recordo o nome.


Nome científico da planta

Daboecia cantábrica.

 

Carolina Méndez Bernárdez · 22 febrero 2021 21:28


Familia da planta
Ericáceas.

Nome común da planta
Breixo, Breixo de San Dabeoc , Queiroga, Tamborella, Campanillas e Zarpas.

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Localización no mapa
Parada # Nombre Descripción Latitud Longitud
1 Ies de Ames Prado verde 42,867291652 -8,659447946

Información histórica sobre as plantas
Usos medicinais
Coa Daboecia pódese facer unha infusión que actua como un antinflamatorio e tamén elimina o exceso de líquidos do corpo.
Usos alimentarios
A planta, actualmente, utilízase para facer infusións diuréticas.
Usos funcionais
Antigamente, polas características físicas, utilizábase como recheo de almofadas e de colchóns.
Usos lúdicos
Non atopei información.
Usos rituais
A Daboecia, está adicada ao santo irlandés San Deboic. En Irlanda, esta planta, é moi importante.
Lendas, refráns e mitos
Nalgunhas páxinas que entrei poñía que si había lendas, pero non atopei ningunha.
Historia da planta
Esta planta é moi carácterística de Irlanda e Escocia, leva utilizándose para diversas actividades dende hai moitos anos.

Fontes secundarias empregadas
Usei: https://es.wikipedia.org/wiki/Daboecia_cantabrica o día 18-02-2021
https://www.asturnatura.com/especie/daboecia-cantabrica.html 18-02-2021
https://www.jardineriaon.com/daboecia-cantabrica.html 22-02-2021
https://es.unionpedia.org/Daboecia_cantabrica 22-02-2021
https://cerveradepisuerga.eu/flora-detalle.php?idFlora=145 22-02-2021


Nome científico da planta

Acer rubrum.

 

Eduardo Castelo Corral · 7 febrero 2025 16:47


Familia da planta
Sapindáceas.

Nome común da planta
Pradairo vermello (ou pradairo roibo)

Información destacada
O pradairo vermello é orixinal de Norteamérica, pero é exportada por todo o mundo con fins ornamentais debido á característica cor vermella das follas, sobretodo en otoño. Esta cor é producida pola presenza de antocianinas, un pigmento vexetal que as protexe da radiación solar intensa e reflecta a luz vermella. Os factores ambientales e estacionais axudan tamén a este fenómeno, no outono por exemplo a cantidade de clorofila redúcese mentres medra a de antocianinas ou carotenoides.
É unha árbore que atrae moito aos esquíos.

Información botánica da planta
Procedencia
O pradairo vermello é autóctono de Norteamérica, polo que tamén se lle coñece coma arce de Canadá, sendo unha das árbores caducas máis extendidas do continente.
En Galicia foi introducida artificialmente cun fin ornamental.
Descrición xeral
É unha árbore dunha altura entre 20-30 metros xeralmente, cun diámetro entre 0,5 e 2 metros. A copa suele ser ovalada ou redondeada.
Tronco ou talo
O tronco sole ser gris claro e liso. Vaise escurezendo en relación co paso dos anos.
Folla
As follas, sendo o máis característico desta árbore, son afiladas e dentadas (como o resto de arces) e dunha carcaterística cor vermella.
Flor
As flores solen empezar a salir cando a árbore teña sobre oito anos, pero poden saír antes. As flores son igualmente vermellas e contan con 5 pétalos e 5 lóbulos. Atópanse, xeralmente, nas puntas das ramas.
Florece entre marzo e abril.
Froito
O froito do pradairo vermello é coma unha membrana simétrica de cor vermella ou marrón. A súa forma é coma se nun principio fose alargada e polo medio se lle pellizcasen ambos extremos hacia dentro, provocando coma dúas "orellas", as cales funcionan coma ás para chegar maís lonxe co vento.
Este froito remata de madurar no verán.

Información botánica da planta
Procedencia
Non quería crear este ítem
Descrición xeral
.
Tronco ou talo
.
Folla
.
Flor
.
Froito
.

Información histórica sobre as plantas
Usos medicinais
Propiedades medicinales que axudan á elaboración de productos cosmético para o cuidado da piel.
Usos alimentarios
Ca súa savia prodúcese xarabe de pradario, o cal ten usos na cociña coma edulcorante.
Usos funcionais
Ten o uso funcional de decoración. A maiores, súa madeira é moi valorada pola súa resistencia, durabilidad e os fermosos patróns de vetas.
Usos lúdicos
Non atopei información.
Usos rituais
A única información que atopei sobre os usos de rituais dos arces están ligadas ca maxia negra, Aquí a enlace:
https://magickalspot.com/es/arce/
Lendas, refráns e mitos
Os pradairos están ligados a numerosas lendas norteamericanas polo seu valor cultural. En específico do pradairo vermello non atopei ningunha.

Lendas en relación aos arces en xeral temos a lenda iroqueses, a da orixe dos azúcares ou a lenda de Nokomis. Todas elas moi ligadas ao uso da suá savia como edulcorante.
Historia da planta
O pradairo vermello non está ligado a ningún personaxe nin eento histórico, que eu atopase, pero, como curiosidade e para exemplificar o valor dos pradairos en Norteamérica, na bandeira nacional de Canadá sale a folla do pradairo de azúcar, sendo esta símbolo nacional.

Fontes secundarias empregadas
https://www.floresyplantasiris.es/acer-o-arce-cual-es-el-nombre-correcto/#:~:text=El%20nombre%20cient%C3%ADfico%20aceptado%20para%20este%20g%C3%A9nero%20de,el%20t%C3%A9rmino%20arce%20es%20m%C3%A1s%20utilizado%20que%20Acer..

https://www.plantas-y-flores.es/plantasAM.html#rubrum

https://thefoodtech.com/ingredientes-y-aditivos-alimentarios/el-papel-del-jarabe-de-arce-en-la-produccion-de-alimentos-saludables-y-sostenibles/

https://es.wikipedia.org/wiki/Acer_rubrum

https://arboretumdegalicia.com/documentos/acer-rubrum-pdf/?ind=60d1b83278a9b&filename=Acer%20rubrum.pdf&wpdmdl=234&refresh=67a62fba4af1c1738944442

https://plants.ces.ncsu.edu/plants/acer-rubrum/?utm_source=chatgpt.com

https://plantasyflores.pro/arce-rojo/#:~:text=El%20arce%20rojo%20comenzar%C3%A1%20a%20florecer%20cuando%20tenga,l%C3%B3bulos%2C%20generalmente%20en%20las%20puntas%20de%20las%20ramas.

https://treehouse.co/es/blog/arce-rojo-caracteristicas-variedades-necesidades-cuidados-precios.html#:~:text=El%20arce%20rojo%20florece%20entre%20marzo%20y%20abril%2C,brotar%20enseguida.%20Hay%20varias%20variedades%20de%20arce%20rojo.

https://www.jardineriaon.com/arce-rojo.html

https://garvillo.com/es/arce-de-azucar-vs-arce-rojo/

https://mythslegendes.com/es/confederacion-mitologia-iroquesa/el-azucar-derable/

Todas elas visitadas o 7/2/2025


Nome científico da planta

Cedrus atlantica

 

Laura Rodas Granados · 21 febrero 2021 18:05


Familia da planta
Pinaceae

Nome común da planta
Pino
Cedro del atlas
Cedro plateado
Pino de Marruecos

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Fotografías da planta

Localización no mapa
Parada # Nombre Descripción Latitud Longitud
1 Cedro do atlas Norte 42,868158260 -8,658478073

Información histórica sobre as plantas
Usos medicinais
O aceite esencial do cedro do Atlas é perfecto para combater a caspa e a alopecia. Rexenerador da epiderme, contribúe á curación. Eficaz contra o edema e para activar a circulación, incluso para a celulite. Axuda contra a retención de líquidos.
Tamén está indicado tradicionalmente para tratar as alerxias, a febre do feno, os picores da pel, a tose e a bronquitis.
Usos alimentarios
Non atopei información.
Usos funcionais
Non atopei información.
Usos lúdicos
Non atopei información.
Usos rituais
Non atopei información.
Lendas, refráns e mitos
Non atopei información.
Historia da planta
Para as culturas ancestrais o cedro do atlas era símbolo de inmortalidade e de dignidade. Os exipcios o utilizaban para embalsamar os seus mortos. Galeno o amaba e dicía que protexía ao corpo contra toda forma de putrefacción. Tiña razón, xa que é un eficaz bactericida e antifúngico.

Fontes secundarias empregadas
https://es.wikipedia.org/wiki/Cedrus_atlantica o día 21/02/2021
https://www.arbolappcanarias.es/especies/ficha/cedrus-atlantica/ o día 21/02/2021
https://es.wikipedia.org/wiki/Cedrus o día 21/02/2021
https://www.asturnatura.com/especie/cedrus-atlantica.html o día 21/02/2021
https://www.google.com/search?client=firefox-b-d&sxsrf=ALeKk01dJQG92IUmqxho6jVrtiMFXsYF_g%3A1613949050814&ei=eugyYK2dMeiGjLsP9O6KgAQ&q=cedro+do+atlas+usos+alimenticios&oq=cedro+do+atlas+usos+alimenticios&gs_lcp=Cgdnd3Mtd2l6EAMyBQgAEM0COgcIABBHELADOggIIRAWEB0QHjoHCCEQChCgAVC8KFiEY2CdcGgBcAF4AIABkgKIAeAQkgEGMC4xMi4ymAEAoAEBqgEHZ3dzLXdpesgBCMABAQ&sclient=gws-wiz&ved=0ahUKEwitwu_ejPzuAhVoA2MBHXS3AkAQ4dUDCAw&uact=5 o día 21/02/2021


Nome científico da planta

Ficus carica

 

Xavi Quintela Duro · 7 febrero 2025 17:18


Familia da planta
Moráceas

Nome común da planta
Figueira

Información destacada
A figueira é unha árbore caducifolia introducida en Galicia fai máis de 2000 anos polos romanos. É propia de Asia, pero a súa facilidade para adaptarse a todo tipo de solos fai que sigamos vendo motas ao noso arredor. As suas grandes copas e verdes follas fan dela unha planta moi recoñecible. O seu froito é o figo, moi típico no verán galego.
Unha curiosidade deste é que en realidade non é un froito senón unha inflorescencia (unha estrutura floral múltiple). O que vemos como un froito é en realidade unha especie de "bolsa" na que se aloxan as pequenas flores, as cales, por desgraza, non son visibles a simple vista. Este tipo de froito é coñecido como sicono. Ademais, dentro de cada figo, pode haber unha pequena especie de abella chamada Ape figorum, que é responsable de polinizar a figueira. Estas abellas entran no sicono por unha pequena apertura, chamada ostíolo, e, ao facer isto, polinizan as flores dentro do froito. Como resultado, os figos non sempre son "completamente naturais" en sentido estricto, xa que a súa formación depende dunha interacción especial entre a planta e a abella.

Información botánica da planta
Procedencia
Procede de Caria, unha rexion asiatica que hoxe en día é Turquía. A figueira foi introducida en Galicia probablemente durante a época romana, hai máis de 2.000 anos. Os romanos levaron consigo moitas plantas útiles ás rexións que conquistaron, e a figueira era unha delas debido á súa importancia económica e alimentaria no Mediterráneo.

Porque se introduciu?
Valor alimenticio: Os figos eran un alimento básico para os romanos.
Facilidade de cultivo: A figueira é unha planta resistente, que pode medrar en solos pobres e tolera períodos de seca, o que a fai axeitada para climas diversos.
Usos domésticos: Ademais dos figos, as súas follas e madeira tamén tiñan aplicacións na vida cotiá.
Descrición xeral
É unha árbore mediana, de 3 a 10 metros. Ten unha copa ampla e redondeada, a miúdo irregular, debido ás pólas que se estenden de forma aberta e algo retorta. Isto dálle un aspecto estético e recoñecible. As súas pólas son grosas, tortas e teñen unha textura lisa. Moitas veces presentan latex branco se se rompen.
Tronco ou talo
O tronco é curto, groso e retorto, con casca de cor gris clara.
Folla
As follas son grandes, lobuladas e de cor verde intenso. Teñen un aspecto rugoso pola parte superior e son máis suaves na inferior.
Flor
A flor da figueira é moi peculiar e diferente da maioría das flores, porque non é visible externamente como noutras plantas. O figo non é un froito propiamente dito, senón un sicono, que é unha estrutura que contén no seu interior moitas flores diminutas.
Froito
O figo é un receptáculo carnoso, oco por dentro, onde están as flores fecundadas que se converten en sementes. Ten unha forma ovalada ou de pera, cun tamaño que adoita variar entre 3 e 10 cm de longo, dependendo da variedade. O interior é carnoso, de cor vermella, rosada ou branca, cunha textura branda e granulada debido ás sementes. Os figos son doces e suculentos, grazas á alta concentración de azucres cando están maduros. Este froito é típico do outono e o verán

Información histórica sobre as plantas
Usos medicinais
Da planta en si non atopei usos medicinais, pero o figo, como a maoiria das froitas ten moita fibra, o que axuda a dixestion. Tamén ten bastante potasio, que axuda coa presion arterial.
Usos alimentarios
O froito da figueira, o figo, é un alimento típico en Galicia no verán. Tómase como ven e ten un sabor moi doce e delicioso.
Usos funcionais
Pode ser utilizada como planta ornamental pola sua ampla copa e verdes follas. Pode verse en varias zonas urbanas como decoracion. Tamén, as follas de figueira, como outras follas de plantas, son excelentes para compostar, dado que se descompoñen facilmente e proporcionan nutrientes ao solo
Usos lúdicos
Non atopei información
Usos rituais
Non atopei informacion de usos rituais en Galicia, pero na antigüidade si que era usada en rituais budistas ou na relixión hindú.
Lendas, refráns e mitos
Conta a lenda que a figueira florece por única vez na véspera de San Xoán,
precisamente ás doce da noite, pero só dura uns instantes. Segundo a crenza, aquel que arranca isto ou faise rico ou é feliz o resto dos seus días. Ao conseguir isto, o demo tomará algo da túa vida a cambio. Din que alguén viu a flor, a arrincou e durmiu con ela. Ao día seguinte xa non podía ver. Pensan que o demo levoulle os ollos, pero estaba contento porque gañou unha gran fortuna.
Historia da planta
Na antiga Roma era considerada unha árbore sagrada pois, segundo a tradición, Rómulo e Remo, fundadores de Roma, foron aleitados pola loba Luperca baixo unha figueira.

Fontes secundarias empregadas
La flor de la higuera. https://1930.utec.edu.uy/wp-content/uploads/2021/11/La-flor-de-la-hiuguera.pdf a 7/2/2025
La higuera en la mitologia. https://ecoilogic.wordpress.com/2021/10/19/la-higuera-en-la-mitologia/ a 6/2/2025
Ficus carica. Vidaesverde. https://ecoilogic.wordpress.com/2021/10/19/la-higuera-en-la-mitologia/ a 7/2/2025
Ficus carica. wikipedia. https://es.wikipedia.org/wiki/Ficus_carica a 7/2/2025
Por último, como ultima fonte, o meu tio, que traballou moitos anos con plantas, tamen figueiras, ten un gran xardín e contoume moitas cousas da figueira.


Nome científico da planta

Rhododendron ferrugineum

 

Rosalía Monasterio Cuesta · 28 enero 2025 00:53


Familia da planta
Ericáceas

Nome común da planta
Rododendro ou, na miña casa, Laurel Rosa

Información destacada
Unha das caracteŕisticas que mais me chamou a atención, foi que, a árbore necesita solos ácidos, xa que estas prefiren solos ácidos, ben drenados e ricos en materia orgánica. Non teñen boa tolerancia aos solos calcáreos, polo que é importante manter un pH baixo no solo para o seu crecemento óptimo. Outra característica que me chamou a atención foi o simbolismo que adquire esta árbore, como por exemplo de elegancia, beleza e paz en moitas culturas, e en algúns casos na tradición oriental considérase unha flor que representa a prudencia e a sabedoría.


Información botánica da planta
Procedencia
O rododendro é orixinario das rexións templadas e subárticas de Asia, Europa e América do Norte, especialmente do Himalaia e outras zonas montañosas de China, Xapón, Corea e o sueste asiático. O rododendro foi introducido en Galicia a finais do século XIX ou principios do XX. Introduciuse en Galicia grazas ao interese pola agricultura ornamental e á influencia das expedicións botánicas. Algúns, como nobleza e propietarios de terras en Galicia, comezaron a importar plantas exóticas e de gran beleza para os seus xardíns. Ésta, cunha floración espectacular e moi boa adaptación a climas temperados, foi unha das plantas que máis destacou.
Descrición xeral
O rododendro é un arbusto perenne denso que pode alcanzar entre 1 e 5 metros de altura, variando en tamaño e forma dependendo da especie.
Tronco ou talo
O tronco ou talo do rododendro varía segundo a súa especie e a súa idade, pero de forma xeral, teñen unhas características comúns:
O talo ou tronco principal do rododendro é curto, especialmente nas especies de tamaño arbustivo. Ao principio, cando a planta é nova, o tronco é fino e flexible, pero ao envellecer, vai engrosando e endurecendo. Nas especies máis grandes, o tronco pode chegar a ser máis robusto e ergueiro, especialmente se a planta toma forma de árbore pequena.
En canto á corteza, tende a ser lisa e de cor marrón ou grisácea. Nas plantas máis novas, a corteza é fina e uniforme, mentres que nas plantas máis vellas pode ser lixeiramente rugosa ou quebradiza, pero nunca chega a ser profundamente rugosa como noutros tipos de plantas lechosas.
A súa ramificación, o tronco principal ramifícase desde a base, xerando varias ramas que se estenden de forma densa e xeran a forma arbustiva característica do rododendro. As ramas, inicialmente finas, fanse máis duras a medida que a planta medra. A ramificación é moi abundante e espesa, o que contribúe a que a planta sexa compacta e arbustiva.
E por último, a cor do tronco e as ramas do rododendro adoita ser marrón-grisácea, que pode variar dependendo da especie e da idade. A cor das ramas novas tende a ser máis clara, mentres que nas ramas máis vellas pode escurecerse un pouco.
Folla
As follas son bastante grandes en comparación con outras plantas. Poden medir entre 5 e 20 cm de longo, dependendo da especie.
En canto á forma, as follas son de forma ovalada ou lanceolada, e dicir, algo alargadas e terminadas en punta. A súa forma é bastante regular, o que dá unha estética ordenada á planta.
Seguindo coa textura, a superficie das follas é coriácea ou elástica, o que significa que teñen unha textura un pouco dura e flexible ao tacto. Esta consistencia axuda a planta a resistir ao tempo, como o frío e o vento.
A cor das follas é de cor verde escuro na maioría das especies, pero tamén pode haber especies con follas de tonalidades máis claras ou máis pálidas. Na parte inferior das follas, moitas veces hai unha leve capa de pelusa ou vellosidade que pode darlles un aspecto máis grisáceo ou plateado.
Flor
As flores do rododendro teñen unha forma tubular ou de campá, con cinco pétalos que se abren en forma de estrela. A súa estrutura é algo parecida ás pequenas trompetas, e normalmente as flores agrúpanse en ramos ou corimbos densos.
O tamaño das flores é grande en relación ao tamaño do arbusto, con un diámetro que pode ir de 3 a 5 cm, dependendo da especie. Cada flor pode ter entre 5 e 10 pétalos, e os corimbos que as agrupan poden ser moi numerosos, creando unha especie de "explosión" de cor cando a planta florece.
A cor varía nunha ampla gama. A maioría de especies presenta flores que poden ser brancas, rosas, vermellas, violetas, amarelas ou incluso unha mestura de varias cores. A cor das flores tamén pode variar segundo a variedade ou a zona onde se cultive.
En canto á floración, florecen na primavera ou ao comezo do verán, dependendo da especie e das condicións climáticas. Esta floración é moi abundante e espectacular, o que fai que o arbusto sexa un centro de atención en xardíns ou paisaxes.
A fragancia das flores pode variar segundo a especie, pero en xeral, o rododendro non é unha planta excesivamente perfumada. Aínda así, algunhas especies poden emitir un cheiro suave e agradable, especialmente cando hai moitas flores ao mesmo tempo.
No canto da polinización, as flores do rododendro son polinizadas principalmente por insectos como abellas ou outros, atraídos polas súas cores brillantes e o seu polen. As flores tamén teñen unha estrutura que facilita o acceso aos polinizadores, cun tubo floral no que os insectos poden entrar para obter o néctar.
Froito
O froito do rododendro é unha cápsula seca. Este froito non contén xarope ou líquido dentro, senón que teñe sementes no seu interior. Estas cápsulas abren cando maduran para liberar as sementes.
A cápsula do rododendro é pequena, de aproximadamente 1 a 3 cm de longo, e adoita ter unha forma ovalada ou alargada. Inicialmente, a cápsula é de cor verde, pero ao madurar volve a ser de cor marrón ou grisácea.
O froito do rododendro comenza a formarse despois da floración, que ocorre na primavera ou ao comezo do verán.
A maduración do froito normalmente ocorre durante o outono, cando as flores xa caeron e o froito desenvolve e madura nas ramas.
Á medida que as cápsulas secan, van abríndose durante o final do outono ou ao comezo do inverno, liberando as sementes, que permanecen activas ata a primavera seguinte.

Información histórica sobre as plantas
Usos medicinais
O rododendro ten algúns usos medicinais, pero é importante destacar que, a pesar da súa beleza, tamén pode ser tóxico en certas partes da planta, especialmente nas súas follas, flores e néctar. O principal composto tóxico que contén é a grayanotoxina, que pode ser perigosa se se consume en grandes cantidades. Ten propiedades antiinflamatorias, foi utilizado para tratar afeccións respiratorias como a tos ou catarros e certas especies de rododendro conteñen compostos antioxidantes que poderían ter efectos protectores sobre as células e tecidos do corpo, combatendo o dano oxidativo.
Usos alimentarios
Mellor evitar o consumo directo, ola súa toxicidade, non se recomenda consumir ningunha parte do rododendro de forma directa, como follas ou flores, xa que poden causar síntomas como mareos, náuseas, vómitos, e mesmo problemas máis graves como arritmias ou efectos no sistema nervioso. Aínda que non se utiliza de forma común como alimento, algúns usos tradicionais no pasado incluían infusións feitas con partes do rododendro (principalmente follas ou flores), pero estas preparacións eran diluídas e utilizadas con moito coidado.
Usos funcionais
O rododendro non é particularmente coñecido por ser unha planta utilizada para fabricar obxectos ou produtos como mobles, calzado ou instrumentos musicais, debido á súa estrutura e propiedades, que non son adecuadas para este tipo de usos. Aínda así, hai algúns usos funcionais e aproveitamentos máis limitados que se lle poden dar á planta. Aínda que a madeira pode usarse en certas artesanías ou en pequenas ferramentas de man debido á súa capacidade para ser traballada, pero a súa resistencia non é comparable á de madeiras duras como o carballo ou o castiñeiro. A madeira do rododendro, debido á súa densidade e capacidade para arder, pode usarse como combustible en pequenas chemineas, aínda que non é especialmente popular en comparación con outras.
Algúns estudos suxiren que certas especies de rododendro, especialmente aquelas con flores brillantes como o rododendro roxo ou o rododendro rosa, poderían ser empregadas en tintes naturais.
Usos lúdicos
Non atopei información.
Usos rituais
A planta, pola súa relación coa natureza exuberante e o seu crecemento en lugares montañosos, pode ser considerada un símbolo de forza ou vitalidade. Nalgúns lugares, a flor do rododendro pode ser vista como un amuleto que atrae boas enerxías ou que protexe o fogar. A súa belleza e abundancia nas zonas naturais pode dar lugar á crenza de que esta planta está relacionada coa defensa contra os espíritos malignos ou enerxías negativas. As flores do rododendro son vistas como símbolos de pasión, amor ou beleza eterna, especialmente en culturas nas que se valoran as plantas ornamentais.
Lendas, refráns e mitos
O rododendro non é unha planta que teña unha gran cantidade de lendas, mitos ou refráns específicamente asociados a ela. Aínda así, en Asia, especialmente no Himalaia, o rododendro é unha planta que está profundamente relacionada coa cultura e a mitoloxía. No Tíbet e en outras rexións do Himalaia, a planta foi venerada como símbolo de beleza e pureza. Na mitoloxía tibetana, o rododendro é considerado un símbolo de forza espiritual, asociado a paisaxes elevadas e montañosas.
Na mitoloxía grega, ten un vínculo coa deusa Afrodita. Unha das historias di que a deusa da beleza plantou un rododendro branco no seu xardín como símbolo da súa pureza. Segundo a lenda, cando Afrodita se fixo máis romántica e se apaixonou por Ares, o rododendro se transformou en vermello, simbolizando o amor e a paixón. Nalgúns lugares, o rododendro tamén ten unha asociación máis sombría. A súa beleza esconde un lado venenoso: moitas especies de rododendro conteñen substancias tóxicas, como a grayanotoxina, que pode ser perigosa se se consomen. Nalgúns mitos populares e historias locais, a planta foi asociada co perigo, a morte ou mesmo coas almas perdidas, pois aqueles que comían partes dela podían experimentar visións ou delirios antes de falecer.
Historia da planta
Un dos personaxes históricos máis asociados ao rododendro é Joseph Hooker, un botánico e explorador británico do século XIX. Hooker viaxou extensivamente por Asia, especialmente pola rexión do Himalaia, onde estudou e documentou a flora da zona. Foi él quen levou de volta a Europa varias especies de rododendros, como o Rhododendron arboreum, que despois se converteron en plantas populares en xardíns europeos. Hooker tamén xogou un papel importante na introdución de moitas especies de rododendros en xardíns botánicos europeos, como os do Reino Unido. Así, a súa figura está profundamente ligada á historia da planta.

Fontes secundarias empregadas
Saquei a información dunha páxina web "Cuidados del Rododendro, el arbusto perfecto" - https://verdecora.es/blog/cuidados-rododendro-arbusto-perfecto o día 5/02/2025


Nome científico da planta

O nome científico desta árbore é Thuja plicata.

 

Andrea Quintáns Reimúndez · 5 febrero 2025 20:37


Familia da planta
A árbore sobre a que realizo este estudo pertence á familia Cupresáceas (Cupressaceae).

Nome común da planta
Esta árbore coñécese co nome común de Tuia xigante. Ademais, en diferentes rexións pode recibir outros nomes, como cedro vermello occidental, cedro xigante ou arborvitae xigante. En inglés, é moi coñecida como Western Redcedar.

Información destacada
A Tuia xigante é coñecida pola súa impresionante altura, podendo superar os 70 metros no seu hábitat natural. A súa madeira lixeira, aromática e resistente á podremia foi fundamental para as culturas indíxenas do noroeste americano, que a empregaban na construción de canoas e tótems. Hoxe en día, é apreciada en xardinería pola súa beleza e resistencia.Tamén se emprega na carpintaría e mesmo na fabricación de guitarras e postes.

Información botánica da planta
Procedencia
A Thuja plicata, coñecida como Tuia xigante ou Cedro vermello occidental, é orixinaria da costa oeste de América do Norte, estendéndose desde o sueste de Alasca ata o norte de California, e cara ao leste ata o oeste de Montana. Prefire áreas con clima húmido e suave, e adoita encontrarse en vales fluviais e zonas montañosas ata os 1.800 metros de altitude.

En Galicia, esta especie foi introducida como planta ornamental en xardíns e parques debido ao seu porte impoñente e á súa resistencia ao frío. Non hai unha data exacta da súa introdución, pero é probable que fose plantada en Galicia durante o século XIX ou principios do XX, coincidindo co interese por especies exóticas nos xardíns europeos.
Descrición xeral
A Tuia xigante é unha árbore perennifolia que pode acadar alturas de ata 70 metros no seu hábitat natural, aínda que en cultivo adoita ser máis pequena. Presenta unha copa piramidal e estreita, con pólas horizontais que se dispoñen en planos aplanados. A súa casca é delgada, de cor canela, con fendas lonxitudinais que se desprenden en longas tiras.
Tronco ou talo
O tronco da Thuja plicata é recto e cilíndrico, podendo acadar diámetros significativos nas árbores máis vellas. A casca é delgada, de cor marrón grisáceo, e está fisurada en bandas verticais que se desprenden en tiras longas. Nas árbores novas, a casca é máis lisa, volvéndose máis rugosa co tempo.
Folla
As follas son escamiformes, dispostas en catro filas ao longo das pólas, formando ramillas aplanadas. Son de cor verde escura na parte superior e presentan bandas estomáticas esbrancuxadas na parte inferior. Cando se esmagan, desprenden un aroma forte que lembra á piña. As follas individuais miden entre 1 e 4 mm de longo e son perennes, permanecendo na árbore durante todo o ano.
Flor
A Thuja plicata é unha especie monoica, o que significa que presenta flores masculinas e femininas na mesma árbore. As flores masculinas son pequenas, de cor vermella ou púrpura ao principio, e liberan pole amarelo na primavera. As flores femininas son conos elipsoides, verdes ou púrpuras ao comezo, que maduran a unha cor marrón no outono, aproximadamente seis meses despois da polinización.
Froito
O froito é un cono delgado, de 10 a 18 mm de longo e 4 a 5 mm de ancho, composto por 8 a 12 escamas delgadas e superpostas. Os conos son verdes ao principio e maduran a unha cor marrón no outono, abríndose na madurez para liberar as sementes, que son pequenas, de aproximadamente 4 a 5 mm de longo, con dúas ás papiráceas que facilitan a súa dispersión polo vento.

Información histórica sobre as plantas
Usos medicinais
Non atopei información específica sobre os usos medicinais da Thuja plicata. Con todo, especies relacionadas como a Thuja occidentalis son coñecidas polas súas propiedades medicinais, incluíndo accións antivirais, antiinflamatorias e expectorantes. Porén, debido á presenza de compostos tóxicos como a tuyona, o seu uso debe ser supervisado por profesionais de saúde. (https://www.tuasaude.com/tuia-thuja-occidentalis/)
Usos alimentarios
Non atopei información sobre usos alimentarios da Thuja plicata.
Usos funcionais
A madeira da Thuja plicata é lixeira, suave, aromática e moi duradeira. Os nativos americanos utilizábana para construír canoas e tótems monumentais. Na actualidade, emprégase na construción, especialmente en exteriores, carpintaría, caixotaría e postes. Tamén se utiliza para fabricar caixas de guitarras debido ás súas propiedades acústicas.
Usos lúdicos
Non atopei información sobre usos lúdicos da Thuja plicata.
Usos rituais
Non atopei información específica sobre usos rituais da Thuja plicata.
Lendas, refráns e mitos
Non atopei información sobre lendas, refráns ou mitos relacionados coa Thuja plicata.
Historia da planta
Non atopei información sobre a relación da Thuja plicata con personaxes ou eventos históricos específicos.

Fontes secundarias empregadas
Para documentarme neste traballo, utilicei as seguintes fontes secundarias:

-https://en.wikipedia.org/wiki/Thuja_plicata.
-https://jb.utad.pt/especie/Thuja_plicata
-https://www.tuasaude.com/tuia-thuja-occidentalis/
-https://jb.utad.pt/especie/Thuja_plicata
-UBC Botanical Garden. "Western Redcedar (Thuja plicata)". https://botanicalgarden.ubc.ca/.
-USDA Plants Database. "Thuja plicata". https://plants.usda.gov/home.